Μετά όπως και πριν (Κατώτατες αμοιβές & Πνευματικά δικαιώματα)

 

Καθώς η χώρα μοιάζει να βγαίνει από ένα ιδιόμορφο και μακρόχρονο λοκντάουν, έρχεται η στιγμή για έναν απολογισμό αυτής της περιόδου. Στο χώρο του βιβλίου, από πολλές πλευρές διαπιστώνεται ότι «οι πωλήσεις βιβλίων όχι μόνο δεν σταμάτησαν, αλλά αυξήθηκαν [...] οι αγορές βιβλίων τα Χριστούγεννα του 2020 σημείωσαν ρεκόρ πωλήσεων, οι εκδότες δεν ανέστειλαν το εκδοτικό τους πρόγραμμα και [...] νέα βιβλία γέμισαν τις προθήκες των (ψηφιακών και κανονικών) βιβλιοπωλείων» (από άρθρο σε σοβαρή εφημερίδα του συντηρητικού χώρου). Όμως, οι αμοιβές μεταφραστών-επιμελητών-διορθωτών, όχι μόνο δεν ακολούθησαν αυτή την άνθιση αλλά, στην καλύτερη περίπτωση, έμειναν στάσιμες ή, όχι σπάνια, υποχώρησαν (με το αιώνιο επιχείρημα ότι «οι καιροί είναι δύσκολοι», «πρέπει όλοι να βάλουμε πλάτη» κοκ).
     Έχοντας την εκτίμηση ότι η επόμενη περίοδος θα είναι κρίσιμη, σε ό,τι αφορά την υπεράσπιση και την ανάκτηση των εργατικών δικαιωμάτων, και καθώς πολλές σχετικές συζητήσεις έχουν ξεκινήσει ή θα ξεκινήσουν, θεωρούμε ότι δεν είναι άχρηστο να υπενθυμίσουμε την πάγια θέση του συλλόγου για κατώτατες αποδεκτές αμοιβές. Η λογική είναι απλή:

Οι κατώτατες αποδεκτές αμοιβές εδράζονται στην αντικειμενική παραδοχή ότι ως μεταφραστές, επιμελητές, διορθωτές, υποτιτλιστές, δεν είμαστε ούτε «συνεργάτες» ούτε «προμηθευτές» των εργοδοτών μας, όπως και οι τελευταίοι δεν είναι παρά μόνο κατ’ όνομα «πελάτες» μας. Με το σκεπτικό του καθορισμού κατώτατων αποδεκτών αμοιβών θέλουμε να αναδείξουμε το γεγονός ότι δεν πουλάμε προϊόντα, «κομμάτια» ή «πακέτα», αλλά επιτελούμε εργασία, η οποία απαιτεί χρόνο και μόχθο, ενώ την αμοιβή μας δεν την ορίζουμε εμείς, ως άλλοι έμποροι ή επιχειρηματίες, αλλά η «ελεύθερη αγορά», δηλαδή οι εργοδότες, ως «τιμή», αφού προϋπολογίσουν τα προσδοκώμενα «κέρδη» τους. [...] Ως εργαζόμενοι, λοιπόν, θεωρούμε λογικό –όπως είναι ήδη ο κανόνας για συναδέλφους σε πολλά μέρη του κόσμου– να κοστολογούμε τη δουλειά μας βάσει μιας ωριαίας αμοιβής που θα μας επιτρέπει να ζούμε αξιοπρεπώς από την εργασία μας. Η παραδοχή αυτή σημαίνει ότι ο καθορισμός μιας ωριαίας αμοιβής είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορεί να υπολογιστεί από τη δική μας σκοπιά, με γνώμονα δηλαδή τις συλλογικές ανάγκες των εργαζομένων στον κλάδο μας, η αξία της δουλειάς μας. [...] Μετά από πολύμηνη διεξοδική μελέτη των αποτελεσμάτων [του ερωτηματολογίου] αναφορικά με τις πραγματικές και τις επιθυμητές αμοιβές συναδέλφων όλων των ειδικοτήτων (μεταφραστές, υποτιτλιστές, επιμελητές-διορθωτές), καταλήξαμε ότι η ελάχιστη αποδεκτή ωριαία αμοιβή για όλες τις εργασίες των συναδέλφων είναι τα 10 ευρώ. Για τον καθορισμό του ποσού αυτού συνυπολογίσαμε όλες τις ιδιαιτερότητες της δουλειάς ενός εργαζόμενου που βαφτίζεται «ελεύθερος επαγγελματίας» [...]

Δεν είναι άχρηστο, επίσης, να υπενθυμίσουμε την πάγια θέση του συλλόγου για τα πνευματικά δικαιώματα (βλ. επίσης εδώ και εδώ). Στην περίπτωσή τους, μάλιστα, βλέπουμε ότι η εφαρμογή του νόμου είναι ...προαιρετική – σε χτυπητή αντίθεση με τη λεπτεπίλεπτη ευαισθησία όσων ανιχνεύουν, αλλού κι αυτόματα, «παράβαση νόμων» με επίκληση των «διατάξεων περί ελεύθερου ανταγωνισμού», δηλ. σε περιπτώσεις όπου υπάρχει, τουλάχιστον, καταχρηστική και μεροληπτική ερμηνεία της νομοθεσίας (οι εργαζόμενοι δεν είναι επιχειρηματίες). Συχνά, μάλιστα, οι υπερευαίσθητοι «νομιμόφρονες» στη μία περίπτωση (των κατώτατων αμοιβών) και οι ελαστικοί ή χοντρόπετσοι παραβάτες στην άλλη (πνευματικά δικαιώματα) είναι τα ίδια άτομα ή οι ίδιες δυνάμεις.
     Το σίγουρο είναι ότι μόνο ο διαρκής αγώνας των εργαζόμενων, συσπειρωμένων γύρω από τις συλλογικότητές τους, μπορεί να αλλάξει τους συσχετισμούς δυνάμεων και να βελτιώσει την κατάστασή τους. 

 

Για να μην ξεχνιόμαστε

Ο κορωνοϊός δε μειώνει τις ώρες εργασίας μας ούτε τον κόπο μας. Ούτε σκέψη για μείωση των αμοιβών μας ή καθυστέρηση καταβολής τους, με πρόσχημα την πανδημία!

 

Συνεχίζουμε να διεκδικούμε συλλογικά τις κατώτατες αποδεκτές αμοιβές μας, για ζωή και δουλειά με αξιοπρέπεια! 

 

Η στενή επαφή με τους συναδέλφους μάς κολλάει αλληλεγγύη και μας προστατεύει από τον ιο της εργοδοτικής αυθαιρεσίας!

*Απευθυνθείτε στον ΣΜΕΔ για να αναφέρετε περιστατικά εργοδοτικής αυθαιρεσίας.

 

 

Όταν μαλώνουν τα βουβάλια… Για έναν πρόσφατο διάλογο της Ένωσης Ελληνικού Βιβλίου με τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων

Στο τελευταίο ενημερωτικό δελτίο (δείτε το εδώ) που κυκλοφόρησε η Ένωση Ελληνικού Βιβλίου (ΕΝΕΛΒΙ), η πιο πρόσφατη και μεγαλύτερη από τις ενώσεις εκδοτών βιβλίου, με την οποία είναι γνωστές και δημοσιοποιημένες οι όχι ακριβώς αγαστές σχέσεις μας κατά το παρελθόν, πληροφορηθήκαμε ότι η Ένωση είχε το τελευταίο διάστημα μια πολύ επιμορφωτική επικοινωνία με τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων (ΓΓΔΕ), από την οποία ζήτησε α) εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ 6% σε όλα τα στάδια παραγωγής του βιβλίου και β) εξαίρεση των μεταφραστών, επιμελητών και εικονογράφων από τις διατάξεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, που σημαίνει απαλλαγή των υπηρεσιών τους από ΦΠΑ. Θα δούμε στη συνέχεια, εκτός από την απάντηση της ΓΓΔΕ, κυρίως με ποιους όρους διεξάχθηκε αυτός ο διάλογος και τι σημαίνει για όλους εμάς, τους εργαζόμενους μεταφραστές, επιμελητές και διορθωτές στην Ελλάδα σήμερα.

Κατ’ αρχάς, η ΓΓΔΕ απάντησε αρνητικά και στα δύο αιτήματα της ΕΝΕΛΒΙ, με μία εξαίρεση: η εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ αναγνωρίζεται μόνο στις εκτυπωτικές εργασίες καθετοποιημένων μονάδων (δηλαδή μεγάλων τυπογραφείων), με την αιτιολογία ότι «εκτελούνται από επιχείρηση με δικά της υλικά κατ’ εντολή του πελάτη» και έτσι «δεν συνιστούν υπηρεσίες φασόν, αλλά στην περίπτωση αυτή θεωρείται ότι συντελείται παράδοση βιβλίων, εφημερίδων ή περιοδικών και εφαρμόζεται ο συντελεστής ΦΠΑ στον οποίο υπάγεται το αγαθό βάσει της δασμολογικής κλάσης στην οποία κατατάσσεται» (σ. 7 του ενημερωτικού δελτίου της ΕΝΕΛΒΙ). Ήδη βλέπει κανείς εδώ πώς για το κράτος αρκεί να «θεωρείται» το κρέας ψάρι για να γίνεται κιόλας: το τύπωμα βιβλίων από μεγάλες καθετοποιημένες μονάδες αναβαπτίζεται και μετατρέπεται σε «παράδοση βιβλίων κλπ.», πράγμα που οδηγεί στην απαλλαγή των επιχειρήσεων αυτών από τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ και στην υπαγωγή τους στον ευνοϊκό μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ του βιβλίου (6%). Έτσι άλλωστε και το προϊόν βιβλίο καταλήγει να έχει ασήμαντο υλικοτεχνικό κόστος για τους μεγαλοεκδότες (οι οποίοι κατά τα λοιπά μάς καλούν να γίνουμε συμμέτοχοι στις «απώλειές» τους «λόγω κρίσης»). Ας κρατήσουμε αυτή τη… μεθοδολογία του κρατικού μηχανισμού και αυτά τα οφέλη για τους εκδότες, και ας περάσουμε στο σημαντικότερο για εμάς θέμα της διαμάχης ΕΝΕΛΒΙ-ΓΓΔΕ, αναφορικά με την εξαίρεση των συναδέλφων από τον ΦΠΑ.

Εκδήλωση/συζήτηση στη Θεσσαλονίκη: Μεταφράζω, επιμελείσαι, διορθώνει... πληρωνόμαστε; [Δευτέρα 18/5, 7 μ.μ.]

Εκδήλωση και ανοιχτή συζήτηση στη Θεσσαλονίκη, 

για την προώθηση και διεκδίκηση κατώτατων αποδεκτών αμοιβών μετάφρασης, επιμέλειας, διόρθωσης, υποτιτλισμού

Δευτέρα, 18 Μαΐου, 7 μ.μ.

Προξένου Κορομηλά 51 (ΕΔΟΘ)

4ος όροφος

* Τη συζήτηση θα ανοίξουν με σύντομες εισηγήσεις συνάδελφοι μέλη του ΣΜΕΔ από Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Η διεκδίκηση κατώτατων αποδεκτών αμοιβών συνεχίζεται

Ένας μήνας έχει περάσει από την πολύ επιτυχημένη και ενδιαφέρουσα εκδήλωση του Συλλόγου στην Αθήνα για την προώθηση και διεκδίκηση κατώτατων αποδεκτών αμοιβών μετάφρασης, επιμέλειας, διόρθωσης και υποτιτλισμού, αλλά η δράση του ΣΜΕΔ στο κρίσιμο αυτό μέτωπο δεν έχει σταματήσει. Μέσα στον Μάιο, άλλη μία εκδήλωση για το θέμα αυτό θα πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη, ελπίζουμε με την ίδια επιτυχία και το ίδιο ενδιαφέρον. Οι λεπττομέρειες της εκδήλωσης αυτής θα ανακοινωθούν τις αμέσως επόμενες ημέρες. Προς το παρόν, δυο λόγια για την εκδήλωση του Μαρτίου στην Αθήνα.

Την Τρίτη 24 Μαρτίου, λοιπόν, πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή πολλών συναδέλφων εκδήλωση του ΣΜΕΔ για την προώθηση και διεκδίκηση κατώτατων αποδεκτών αμοιβών μετάφρασης, επιμέλειας, διόρθωσης, υποτιτλισμού.

Αρχικά παρουσιάστηκαν από συναδέλφους σύντομες αλλά περιεκτικές εισηγήσεις για τον κλάδο των εκδόσεων, των μεταφραστικών γραφείων και του υποτιτλισμού. Οι συνάδελφοι περιέγραψαν με αρκετά βιωματικό τρόπο την καθημερινότητά τους ως εργαζομένων στον κλάδο της μετάφρασης, της επιμέλειας και του υποτιτλισμού, και υποστήριξαν την ανάγκη συλλογικής διεκδίκησης αμοιβών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες μας.

Στη συζήτηση που ακολούθησε, έγιναν τοποθετήσεις και τέθηκαν προβληματισμοί: πώς ακριβώς μπορούμε να διεκδικήσουμε τις κατώτατες αποδεκτές αμοιβές δεδομένου ότι η καθεμία και ο καθένας από εμάς διαπραγματεύεται κατά μόνας με τον εκάστοτε εργοδότη; Οι απαντήσεις που δόθηκαν από πολλούς συναδέλφους σε αυτό το ερώτημα θα μπορούσαν να συνοψιστούν ως εξής: Η ανάπτυξη της αλληλεγγύης και της συναδελφικότητας μεταξύ των εργαζομένων στον κλάδο μας είναι το πρώτο βήμα για την υπεράσπιση των διεκδικήσεών μας. Ο ανταγωνισμός μεταξύ μας και η στρεβλή αντίληψη ότι είμαστε «συνεργάτες» των εργοδοτών είναι βασικός λόγος της καταβαράθρωσης των αμοιβών μας. Το να δεχόμαστε να δουλεύουμε για ψίχουλα έχει αντίκτυπο όχι μόνο στον καθένα και την καθεμία από εμάς, αφού δεν μπορούμε να ζήσουμε από τη δουλειά μας, αλλά απαξιώνει συνολικά τον κλάδο μας υπονομεύοντας τη συλλογική διαπραγματευτική μας δύναμη. Με την ενεργή συμμετοχή στον Σύλλογο Μεταφραστών Επιμελητών Διορθωτών και την από κοινού διεκδίκηση των κατώτατων αποδεκτών αμοιβών δημιουργείται η κοινότητα που λείπει σε όλους μας λόγω της ίδιας της φύσης της εργασίας μας που είναι κατά κανόνα μοναχική. Αυτή η κοινότητα της αλληλεγγύης και της συναδελφικότητας είναι η δύναμή μας τη στιγμή που βρισκόμαστε μόνοι απέναντι στον εργοδότη και πρέπει να διεκδικήσουμε μια αμοιβή που αντιστοιχεί στην αξία της εργασίας μας και μπορεί να καλύψει τις καθημερινές μας ανάγκες. Απαράδεκτες και εκβιαστικές συμπεριφορές από εργοδότες θα πρέπει να καταγγέλλονται άμεσα στον Σύλλογο και να αντιμετωπίζονται συλλογικά.

Στη συζήτηση έγινε αναφορά στην άμισθη εργασία που παρέχουν νέοι συνάδελφοι μεταφραστές υπό τον μανδύα της πρακτικής άσκησης. Όπως έχει επισημάνει και παλιότερα ο ΣΜΕΔ, τονίστηκε ξανά ότι οι νέοι συνάδελφοι δεν θα πρέπει να συναινούν στην παροχή άμισθης εργασίας υπό τις πιέσεις των ιδιωτικών και δημόσιων σχολών μετάφρασης και τις υποσχέσεις για δήθεν μελλοντική εργασιακή αποκατάσταση. Η άμισθη εργασία μέσω της πρακτικής άσκησης είναι ένας ακόμα τρόπος των εργοδοτών για να μειώνουν συνολικά τις αμοιβές στον κλάδο μας.

Στη συζήτηση τέθηκε επίσης το ζήτημα της πιστοποίησης των μεταφραστών. Μέλη του ΣΜΕΔ υποστήριξαν την πάγια θέση του Συλλόγου: είμαστε ενάντια σε κάθε επίσημη ή ανεπίσημη προσπάθεια θέσπισης πλασματικών διαχωρισμών μεταξύ «καλών» και «κακών», «πιστοποιημένων» και «μη πιστοποιημένων» συναδέλφων. Είμαστε ενάντια σε κάθε προσπάθεια που στόχο έχει να πετάξει, μέσω της αγοραπωλησίας αμφίβολων «τυπικών προσόντων», εκτός κλάδου συναδέλφους που ζουν από αυτή τη δουλειά.

Τέλος, να αναφέρουμε ότι με μεγάλη μας χαρά η εκδήλωση μεταδόθηκε μέσω skype στο Τμήμα Ξένων Γλωσσών Μετάφρασης και Διερμηνείας του Ιόνιου Πανεπιστημίου. Το τμήμα βρισκόταν εκείνο το διάστημα για πάνω από ένα μήνα υπό κατάληψη από τους φοιτητές που αγωνίζονταν (και συνεχίζουν να αγωνίζονται) ενάντια στην κατάργηση του εξαμήνου εξωτερικού αλλά και γενικότερα ενάντια στην υποβάθμιση των σπουδών τους λόγω της κρατικής υποχρηματοδότησης (κατά τα λοιπά, η πιστοποίηση μας μάρανε...). Οι φοιτητές συμμετείχαν στη συζήτηση με ερωτήσεις και τοποθετήσεις, ενώ στο τέλος μάς ενημέρωσαν για την κατάσταση που επικρατεί στο πανεπιστήμιο αλλά και για τις πολιτικές διώξεις εναντίον 5 φοιτητών του Ιονίου λόγω της συμμετοχής τους στους φοιτητικούς αγώνες το 2011-2012.

Η εκδήλωση αυτή ήταν ένα ακόμα βήμα στην προώθηση των κατώτατων αποδεκτών αμοιβών αλλά και στην ανάπτυξη σχέσεων αλληλεγγύης και εμπιστοσύνης μεταξύ μας που είναι απαραίτητες για την οποιαδήποτε συλλογική διεκδίκηση. Επόμενο ραντεβού μας: τον Μάιο στη Θεσσαλονίκη. 

Εκδήλωση/συζήτηση: Μεταφράζω, επιμελείσαι, διορθώνει... πληρωνόμαστε; [Τρίτη 24/3, 6:30 μ.μ.]

Εκδήλωση και ανοιχτή συζήτηση για την προώθηση και διεκδίκηση κατώτατων αποδεκτών αμοιβών μετάφρασης, επιμέλειας, διόρθωσης, υποτιτλισμού

Τρίτη 24 Μαρτίου, 6:30 μ.μ.,

στο κτίριο του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών, 

Αιόλου 42-44 & Κολοκοτρώνη, Αίθουσα 4, 2ος όροφος 

(είσοδος από Αιόλου | Μετρό-ΗΣΑΠ Μοναστηράκι)

Νίκος Κούρκουλος
Το (μεταφραστικό) χαμΑλίκι στη χώρα των εκδόσεων

Αρετή Μπουκάλα
Το λάθος, και ποιος το πληρώνει: Το τοπίο της επιμέλειας εκδόσεων

Γιούλα Σταθοπούλου
Μεταφραστικά γραφεία: Μεταφράσεις σε τιμή ευκαιρίας

Δανάη Μαραγκουδάκη
Υποτιτλισμός: Ο ορισμός της υποτιμημένης εργασίας

Απάντηση στην Ένωση Ελληνικού Βιβλίου για τις κατώτατες αμοιβές μετάφρασης-επιμέλειας-διόρθωσης

Αθήνα, 19 Δεκεμβρίου 2013

Προς το Δ.Σ. της Ένωσης Ελληνικού Βιβλίου

Κύριοι,

περίπου δύο μήνες αφότου σας στείλαμε το κείμενό μας σχετικά με την προώθηση κατώτατων αμοιβών για μεταφραστές, επιμελητές, διορθωτές και υποτιτλιστές, λάβαμε και διαβάσαμε με απορία το κάτωθι σύντομο σημείωμά σας: 

Είμαστε βέβαιοι ότι γνωρίζετε πως καμία παρανομία δεν έγκειται στη δημοσίευση και την προώθηση, από έναν συνδικαλιστικό φορέα, ενός κειμένου το οποίο έχει πρωτίστως συμβουλευτικό χαρακτήρα και αφορά εργασιακά-επαγγελματικά ζητήματα και διεκδικήσεις. Θέλουμε να υπογραμμίσουμε ότι δεν αποτελούμε ένωση επιχειρήσεων, όπως εσείς, συνεπώς οι συνδικαλιστικές ενέργειές μας σε καμία περίπτωση δεν σχετίζονται με την παρεμπόδιση του «ελεύθερου ανταγωνισμού», πράγμα που, βάσει της τεράστιας εμπειρίας σας, είμαστε βέβαιοι ότι επίσης το γνωρίζετε.

Με το κείμενό μας αυτό επιθυμούμε να ορίσουμε και να κατοχυρώσουμε μελλοντικά μια αντιστοιχία μεταξύ της εργασίας μας και της αμοιβής μας, να βοηθήσουμε τους (νεότερους, κυρίως) συναδέλφους να αξιολογούν τον εαυτό τους και τα προσόντα τους, αλλά και την εργασία που προσφέρουν – μεταξύ άλλων, και σε εσάς. Οι κατώτατες αμοιβές δεν είναι, βέβαια, δεσμευτικές με την απλή ανακοίνωσή τους, αλλά αποτελούν ενδεικτική βάση υπολογισμού και διαπραγμάτευσης της αμοιβής μας σε σχέση με τις συνθήκες εργασίας μας. Προέκυψαν μάλιστα ύστερα από ευρεία έρευνα και συμπλήρωση ερωτηματολογίων από εκατοντάδες συναδέλφους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μία μόλις ημέρα μετά το σημείωμά σας για τις κατώτατες αμοιβές λάβαμε μια επιστολή σας που μας παρακινούσε να υποστηρίξουμε τη συλλογή υπογραφών για τη διατήρηση της ενιαίας τιμής βιβλίου. Προφανώς ο «ελεύθερος ανταγωνισμός» δεν ισχύει για εργοδότες-επιχειρηματίες και τα εμπορεύματά τους, παρά μόνο για εργαζόμενους-επαγγελματίες, οι οποίοι «παρανομούν» κιόλας εάν επιχειρήσουν να διεκδικήσουν συλλογικά αξιοπρεπείς αμοιβές για την εργασία τους...

Θα θέλαμε, τέλος, να τονίσουμε ότι η προώθηση των κατώτατων αμοιβών του Συλλόγου μας έχει γίνει ήδη δεκτή με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, και από τις ενημερώσεις που κάνουμε σε συναδέλφους σε όλη την Ελλάδα βλέπουμε πως υπάρχει πολύ μεγάλη ανταπόκριση, η οποία ελπίζουμε να ενταθεί ακόμα περισσότερο μέσα από μια σειρά εκδηλώσεων, δημοσιευμάτων, συνεντεύξεων κ.ο.κ. το αμέσως επόμενο διάστημα. Σε αυτό το πλαίσιο, καλούμε την Ένωσή σας να επανεξετάσει με τη δέουσα σοβαρότητα το ζήτημα και να δημοσιοποιήσει τον τρόπο με τον οποίο προτίθεται να το αντιμετωπίσει.

Κατώτατες αποδεκτές αμοιβές μετάφρασης, επιμέλειας, διόρθωσης

Σκοπός του καθορισμού κατώτατων αποδεκτών αμοιβών από τον ΣΜΕΔ στις σημερινές συνθήκες είναι να δημιουργηθούν, μέσα από το πάγιο (και όχι μόνο σημερινό) καθεστώς επισφάλειας και απορρύθμισης που χαρακτηρίζει τη δουλειά μας, νέοι τρόποι συλλογικής οργάνωσης, διεκδίκησης και περιφρούρησης των συμφερόντων μας.

Οι πιέσεις που δεχόμαστε από την αγορά και το κράτος έχουν οδηγήσει τη δουλειά μας σε οριακά επίπεδα από την άποψη τόσο της αμοιβής μας όσο και των συνεχώς αυξανόμενων πάγιων εξόδων μας. Όπως γνωρίζουμε, παρά το γεγονός ότι η ανάγκη για υπηρεσίες μετάφρασης, επιμέλειας και διόρθωσης έχει αυξηθεί, οι εργοδότες μας, είτε είναι μεταφραστικά γραφεία ή εταιρείες παραγωγής είτε εκδοτικοί οίκοι είτε οποιοσδήποτε ιδιώτης, τείνουν να υποτιμούν όλο και περισσότερο τη δουλειά μας. Ακολουθείται ένας άρρητος κανόνας αύξησης της ζήτησης με συνακόλουθη μείωση της τιμής του «προϊόντος». Βάσει αυτής της λογικής, που αντιμετωπίζει μια ειδικευμένη πνευματική εργασία σαν ένα χαρτόκουτο, για παράδειγμα, χρησιμοποιούνται πλέον και τα προγράμματα μεταφραστικών μνημών τα οποία αντιμετωπίζουν τη δουλειά μας σαν μηχανική εργασία.

Από την άλλη πλευρά, παρά τις ολοένα φθίνουσες αμοιβές που μπορούμε να διεκδικήσουμε στην αγορά, και οι οποίες έχουν οδηγήσει το εισόδημά μας σε επίπεδα κατώτερα και από τον βασικό μισθό ενός ανειδίκευτου εργάτη, το κράτος συνεχίζει να μας αντιμετωπίζει σαν επιχειρηματίες, επιβάλλοντάς μας υπέρογκες ασφαλιστικές εισφορές και φόρους. Σε αυτό ακριβώς το ασφυκτικό πλαίσιο, ο ΣΜΕΔ δρομολόγησε και προτείνει τη θέσπιση κατώτατων αποδεκτών αμοιβών για την εργασία μας. Με την επίκληση αυτών των αμοιβών αποσκοπούμε να βάλουμε ένα συλλογικό και άμεσο ανάχωμα στη συνεχή υποτίμηση της εργασίας μας, η οποία, με πρόσχημα την κρίση (αλλά και πριν από αυτή), έχει γίνει κοινή πρακτική των εργοδοτών μας (πολλοί εκ των οποίων δεν έχουν κανέναν ενδοιασμό να προκηρύσσουν επίσημους ή άτυπους μειοδοτικούς διαγωνισμούς για να «δώσουν δουλειές» σε συναδέλφους).

Οι κατώτατες αποδεκτές αμοιβές εδράζονται στην αντικειμενική παραδοχή ότι ως μεταφραστές, επιμελητές, διορθωτές, υποτιτλιστές, δεν είμαστε ούτε «συνεργάτες» ούτε «προμηθευτές» των εργοδοτών μας, όπως και οι τελευταίοι δεν είναι παρά μόνο κατ’ όνομα «πελάτες» μας. Με το σκεπτικό του καθορισμού κατώτατων αποδεκτών αμοιβών θέλουμε να αναδείξουμε το γεγονός ότι δεν πουλάμε προϊόντα, «κομμάτια» ή «πακέτα», αλλά επιτελούμε εργασία, η οποία απαιτεί χρόνο και μόχθο, ενώ την αμοιβή μας δεν την ορίζουμε εμείς, ως άλλοι έμποροι ή επιχειρηματίες, αλλά η «ελεύθερη αγορά», δηλαδή οι εργοδότες, ως «τιμή», αφού προϋπολογίσουν τα προσδοκώμενα «κέρδη» τους.

Η μετάφραση, η επιμέλεια, η διόρθωση και ο υποτιτλισμός δεν είναι χόμπι, αλλά ειδικευμένες δουλειές που οι επαγγελματίες του χώρου τις επιτελούν (συχνά υπό ασφυκτικές προθεσμίες, γεγονός που κάνει τις πραγματικές ώρες δουλειάς να ξεπερνούν κατά πολύ το μέσο 8ωρο) με ευσυνειδησία και έγνοια για την ποιότητα του τελικού αποτελέσματος. Ως εργαζόμενοι, λοιπόν, θεωρούμε λογικό –όπως είναι ήδη ο κανόνας για συναδέλφους σε πολλά μέρη του κόσμου– να κοστολογούμε τη δουλειά μας βάσει μιας ωριαίας αμοιβής που θα μας επιτρέπει να ζούμε αξιοπρεπώς από την εργασία μας. Η παραδοχή αυτή σημαίνει ότι ο καθορισμός μιας ωριαίας αμοιβής είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορεί να υπολογιστεί από τη δική μας σκοπιά, με γνώμονα δηλαδή τις συλλογικές ανάγκες των εργαζομένων στον κλάδο μας, η αξία της δουλειάς μας.

Το πρώτο βήμα για τον καθορισμό κατώτατων αποδεκτών αμοιβών ήταν η σύνταξη ενός ερωτηματολογίου που δημοσιοποίησε στα τέλη του 2012 ο ΣΜΕΔ. Μετά από πολύμηνη διεξοδική μελέτη των αποτελεσμάτων του αναφορικά με τις πραγματικές και τις επιθυμητές αμοιβές συναδέλφων όλων των ειδικοτήτων (μεταφραστές, υποτιτλιστές, επιμελητές-διορθωτές), καταλήξαμε ότι η ελάχιστη αποδεκτή ωριαία αμοιβή για όλες τις εργασίες των συναδέλφων είναι τα 10 ευρώ. Για τον καθορισμό του ποσού αυτού συνυπολογίσαμε όλες τις ιδιαιτερότητες της δουλειάς ενός εργαζόμενου που βαφτίζεται «ελεύθερος επαγγελματίας» και, κατά συνέπεια, α) δεν έχει μόνιμη και σταθερή εργασία, β) υποχρεούται να αυτασφαλίζεται κάτω από τους επαχθέστατους και παράλογους ισχύοντες όρους του ΟΑΕΕ, γ) φορολογείται πλέον με 26% από το πρώτο ευρώ του εισοδήματός του, δ) δεν προστατεύεται από κανενός είδους συλλογικές συμβάσεις (δεν έχει δώρα, μη μισθολογικές αποδοχές, 13ο-14ο μισθό, επιδόματα άδειας-ανεργίας, κ.ο.κ.), ενώ ε) ακόμα και όταν θεωρείται «πνευματικός δημιουργός» (όπως συμβαίνει με τους μεταφραστές βιβλίων) ουσιαστικά δεν εισπράττει ποτέ «πνευματικά δικαιώματα» για τη δουλειά του. Βάσει αυτής της ελάχιστης ωριαίας αμοιβής, αν δουλεύαμε 40 ώρες την εβδομάδα, σε ένα υποθετικό καθεστώς μόνιμης και σταθερής εργασίας, θα είχαμε ένα μικτό μηνιαίο εισόδημα 2.000 ευρώ. Αν από αυτό αφαιρεθούν οι ασφαλιστικές εισφορές, ύψους 245-605 ευρώ μηνιαίως, και ο φόρος εισοδήματος, ύψους 520 ευρώ, μας μένει ένα εισόδημα 875-1.235 ευρώ (1.055 ευρώ κατά μέσο όρο). Σημειωτέον ότι υπάρχουν συνήθως και πρόσθετες εισφορές, όπως το τέλος επιτηδεύματος (ύψους 650 ευρώ, ή περίπου 54 ευρώ μηνιαίως) που περιορίζουν ακόμα περισσότερο το παραπάνω καθαρό εισόδημα, το οποίο, τονίζουμε, ισχύει μόνο στο υποθετικό καθεστώς μιας μόνιμης και σταθερής εργασίας, και όχι βέβαια στις πραγματικές συνθήκες επισφάλειας στις οποίες εργαζόμαστε.

Το επόμενο στάδιο επεξεργασίας των αποτελεσμάτων του ερωτηματολογίου αφορούσε το παραγόμενο έργο ανά ώρα εργασίας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του ερωτηματολογίου, μία ώρα δουλειάς αντιστοιχεί, εντελώς προσεγγιστικά, σε μία σελίδα μετάφρασης, σε δύο σελίδες επιμέλειας, σε τέσσερις σελίδες διόρθωσης (250 λέξεων) και σε 5 λεπτά υποτιτλισμού. Προφανώς ο υπολογισμός αυτός έγινε κατά μέσο όρο και πάντα με την επιφύλαξη ότι κάποια εργασία μπορεί να είναι πολύ πιο απαιτητική. Η βασική συμβολή αυτού του υπολογισμού είναι ότι μας παρέχει μια αντιστοιχία μεταξύ αμοιβής και χρόνου εργασίας. Έτσι φαίνεται επίσης πόσο χαμηλές είναι αμοιβές που θεωρούνται τρέχουσες στην αγορά, π.χ. 5 ευρώ ανά σελίδα μετάφρασης.

Αναγνωρίζοντας, ωστόσο, την πραγματικότητα της αγοράς στον κλάδο μας, θεωρήσαμε ότι είναι αναγκαίο όλο το προηγούμενο σκεπτικό και οι σχετικοί υπολογισμοί να εκφραστούν με τον καθορισμό κατ’ αποκοπή αμοιβών, ανάλογα με τη μονάδα μέτρησης που είθισται να ισχύει στις ποικίλες ειδικότητες του κλάδου μας. Η εν λόγω μετατροπή και οι κατώτατες αμοιβές που συνάγονται από αυτή έχουν δύο επιπλέον περιορισμούς: α) δεν αφορούν συναδέλφους, που δουλεύουν με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, ωράριο και καθορισμένο τόπο εργασίας· β) δεν αφορούν περιπτώσεις δημόσιων διαγωνισμών και αναθέσεων με αποδέκτες «ελεύθερους επαγγελματίες» (εταιρείες ή φυσικά πρόσωπα), όπου οι αμοιβές ορίζονται ανεξάρτητα (χωρίς δηλαδή προηγούμενη διαπραγμάτευση μεταξύ συναδέλφου και εργοδότη) από κρατικούς φορείς.

Αυτό που ονομάζουμε «πραγματικότητα της αγοράς στον κλάδο μας» ισοδυναμεί με το σύνολο των σχέσεων (ανισότητας) ανάμεσα σε μεμονωμένους συναδέλφους και εταιρείες ή ιδιώτες που συμβάλλονται μαζί τους υπό εργοδοτική ιδιότητα. Στο πλαίσιο αυτής της πραγματικότητας, δική μας βασική μέριμνα υπήρξε, όχι οτιδήποτε ισχύει ως «κανονικό», «δίκαιο» ή «ρεαλιστικό» στην αγορά, αλλά η συλλογική μας αξιοπρέπεια ως εργαζομένων και η πρόταξη των βιοτικών αναγκών μας.

Διευκρινίζουμε, τέλος, ότι «κατώτατες αποδεκτές αμοιβές» δεν θα πει σε καμία περίπτωση «συνιστώμενες» ή «επιθυμητές αμοιβές». Τα ποσά που ακολουθούν αποτελούν ένα κατώφλι ασφαλείας ώστε οι εργαζόμενοι του κλάδου μας να μπορούν να ζουν με αξιοπρέπεια από τη δουλειά τους. Ο ΣΜΕΔ δεν θα ανεχτεί καμία επίκληση των ποσών αυτών για τη δόλια περαιτέρω μείωση της αμοιβής κανενός συναδέλφου στον οποίο η πείρα, οι ειδικές γνώσεις του ή όποιοι άλλοι παράγοντες έχουν επιτρέψει να αμείβεται καλύτερα για τη δουλειά του.

Παίρνοντας ως μέσο όρο του χρόνου εργασίας ενός μεταφραστή, επιμελητή, διορθωτή ή υποτιτλιστή το ημερήσιο 8ωρο σε πενθήμερη βάση, οι κατώτατες αποδεκτές αμοιβές του ΣΜΕΔ (συμπεριλαμβανομένου του παρακρατούμενου φόρου 20%, χωρίς να συμπεριλαμβάνεται ΦΠΑ 23%) διαμορφώνονται ως εξής:

Κατώτατες Αποδεκτές Αμοιβές

Μετάφραση ανά 16σέλιδο πρωτοτύπου (προς τη μητρική γλώσσα του μεταφραστή, για βιβλία 20X15 εκ.)	160 €
Μετάφραση ανά λέξη πρωτοτύπου (προς τη μητρική γλώσσα του μεταφραστή)	0,045 €
Υποτιτλισμός (με χρονισμό) ανά λεπτό βίντεο (προς τη μητρική γλώσσα του υποτιτλιστή)	2 €
Επιμέλεια/διόρθωση* ανά τελικό τυπογραφικό 16σέλιδο (για βιβλία 20Χ15 εκ., στη μητρική γλώσσα του επιμελητή/διορθωτή)	80 €
Επιμέλεια ανά λέξη πρωτοτύπου (για κείμενα στη μητρική γλώσσα του επιμελητή, πλην βιβλίων) ή μεταφράσματος (για κείμενα στη μητρική γλώσσα του επιμελητή, πλην βιβλίων)	0,02 €
Διόρθωση ανά τελικό τυπογραφικό 16σέλιδο (για βιβλία 20Χ15 εκ., στη μητρική γλώσσα του διορθωτή)	40 €

---

* ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Αποσαφήνιση ή αναδιοργάνωση του κειμένου ως προς το περιεχόμενο και τη διάρθρωσή του. Έλεγχος πραγματολογικών στοιχείων. Αποσαφήνιση νοήματος, βελτίωση γλώσσας και άλλες μη τεχνικές επεμβάσεις επιμέλειας, που θα εφαρμοστούν σε όλο το κείμενο. Έλεγχος και διόρθωση υφολογικών επιπέδων. Ομαλοποίηση μετρικού συστήματος. Έλεγχος και επιμέλεια αναγραφής κεφαλίδων, ευρετηρίων, παραπομπών και παραθεμάτων. Έλεγχος των στοιχείων στην ταυτότητα του βιβλίου [όταν πρόκειται για βιβλίο]. Αντιπαραβολή με το πρωτότυπο [όταν πρόκειται για μετάφραση].

ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΔΙΟΡΘΩΣΗ: Αφορά τη γραμματική, τη χρήση, την ορθογραφία, τη στίξη και άλλα τεχνικά γλωσσικά ζητήματα. Έλεγχος της συνοχής των γλωσσικών στοιχείων του κειμένου και της συνέπειας των δεδομένων. Εισαγωγή τίτλων και πλαγιότιτλων και αντίστοιχη τοποθέτηση γραφικών στοιχείων. Επιμέλεια πινάκων, διαγραμμάτων και καταλόγων. Ενημέρωση του ατελιέ για τυχόν ιδιαιτερότητες της παραγωγής. Έλεγχος των δοκιμίων του επιμελημένου και σελιδοποιημένου κειμένου όσον αφορά τη συνέπεια ως προς το στήσιμο, καθώς και δευτερεύοντα τεχνικά λάθη (π.χ. ανορθογραφίες ή μικρές παρεκκλίσεις από το στήσιμο). Σωστή τοποθέτηση του κειμένου στη σελίδα, έλεγχος κεφαλίδων και σελιδαρίθμων, έλεγχος κουτσών, ορφανών κ.ά. αράδων, έλεγχος σελιδαρίθμων όπου αναφέρονται (π.χ. περιεχόμενα). Έλεγχος ηλιοτυπιών ή άλλου τύπου δοκιμίων ή φιλμ.