Σάββατο 30 Απριλίου 2022

Πρωτομαγιά 2022



Ο Σύλλογος Μεταφραστών Επιμελητών Διορθωτών καλεί τα μέλη του και όλους τους συναδέλφους να συμμετάσχουν μαζικά στις κινητοποιήσεις για την εργατική Πρωτομαγιά σε όλη τη χώρα.

Στην Αθήνα, συγκέντρωση των πρωτοβάθμιων σωματείων:

Κυριακή, 1η του Μάη, 11 π.μ.
Προπύλαια

ΟΧΙ ΣΤΗ ΛΕΗΛΑΣΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ

ΕΧΟΥΜΕ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΟΥΜΕ ΕΝΑΝ ΚΟΣΜΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ


Τρίτη 5 Απριλίου 2022

Πανεργατική απεργία 6 Απρίλη

Λόγω της πανεργατικής απεργίας, σήμερα Τετάρτη 6 Απριλίου τα γραφεία του συλλόγου θα παραμείνουν κλειστά.



Συμμετέχουμε στην Πανεργατική Απεργία της Τετάρτης 6 Απρίλη.

Η απεργιακή συγκέντρωση πρωτοβάθμιων, κλαδικών και επιχειρησιακών, σωματείων ιδιωτικού και δημόσιου τομέα θα γίνει στις 11 π.μ. στα Προπύλαια.

  • Ενάντια στην ουσιαστική απαγόρευση κάθε συνδικαλιστικής πράξης!

  • Ενάντια στην κατάργηση του ταξικού συνδικαλισμού!

  • Για να μην ανακηρυχθούν παράνομοι οι εργατικοί αγώνες.

  • Αγωνιζόμαστε για να διατηρήσουμε το δικαίωμα να αγωνιζόμαστε.


Τετάρτη 6 Απριλίου 11 π.μ. στα Προπύλαια.

 

Πέμπτη 3 Μαρτίου 2022

Σύγκληση Γενικής Συνέλευσης για την Κυριακή 13 Μαρτίου

 


Την Κυριακή 13 Μαρτίου 2022, στις 6.30 μ.μ., συγκαλείται η πρώτη Τακτική Γενική Συνέλευση του ΣΜΕΔ για το έτος 2022, στα γραφεία του Συλλόγου (Μαυρικίου 8 & Μαυρομιχάλη, Νεάπολη Εξαρχείων). Υπενθυμίζουμε ότι η συνέλευση, ως δεύτερη επαναληπτική, θα διεξαχθεί με απαρτία των παρευρισκομένων μελών, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από τον νόμο. Θα τηρηθούν όλα τα απαραίτητα λόγω ασφαλείας μέτρα. 

 Θέματα της Ημερήσιας Διάταξης

1. Εκστρατεία για τα πνευματικά δικαιώματα των μεταφραστών.
2. Απολογισμός του webinar στο Ιόνιο.
3. Όροι διατήρησης των γραφείων του συλλόγου (πιθανή συγκατοίκηση).
4. Νόμος 4808/21 (νόμος Χατζηδάκη).
5. Προγραμματισμός δράσεων για την επόμενη περίοδο.
6. Άλλα τρέχοντα ζητήματα. 

 Το ΔΣ

Κυριακή 27 Φεβρουαρίου 2022

Τα πνευματικά δικαιώματα των μεταφραστών (4)


Τέσσερα ζητήματα από την καθημερινή εμπειρία των μεταφραστών στον εκδοτικό χώρο

Μέρος 4ο: Διανομή δικαιωμάτων

 

Οργανισμοί Συλλογικής Διαχείρισης Έργων Λόγου.

Ο μόνος οργανισμός διαχείρισης έργων λόγου στην Ελλάδα είναι ο ΟΣΔΕΛ που λειτουργεί από το 1997. Υπάρχει βέβαια και ο ΟΠΙ (Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας), αλλά, όπως έχει τονιστεί από εκπροσώπους του, έχει απολύτως συμβουλευτικό και εισηγητικό χαρακτήρα.
 

Η πράξη…

Βασική δραστηριότητα του ΟΣΔΕΛ είναι η διεκδίκηση αποζημιώσεων για αναπαραγωγή έργων (π.χ. φωτοτυπίες) χωρίς την επίσημη άδειά του, καθώς και η διανομή εύλογων αμοιβών για χρήση έργων πνευματικής ιδιοκτησίας στους δημιουργούς τους (συγγραφείς λογοτεχνικών, επιστημονικών, εκπαιδευτικών και άλλων έργων, μεταφραστές, δημοσιογράφους και αρθρογράφους). Η «πρωτοπορία» του ΟΣΔΕΛ συνίσταται στο ότι ως δικαιούχους περιλαμβάνει, ωστόσο, και εκδότες.

Με βάση την ιστοσελίδα του, ο ΟΣΔΕΛ έχει ως μέλη περίπου 7.500 δημιουργούς και 900 εκδοτικές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τις ετήσιες εκθέσεις διαφάνειάς του σχεδόν τα μισά από τα έσοδά του διανέμονται στους εκδότες και τα υπόλοιπα απομένουν για τους λοιπούς δημιουργούς (ακριβή στοιχεία στην ιστοσελίδα του ΟΣΔΕΛ).

 

Τι μπορεί να γίνει…

Αναρωτιόμαστε λοιπόν για ποιο λόγο οι εκδοτικές επιχειρήσεις, από ατομικές έως ανώνυμες εταιρείες, θεωρούνται… δημιουργοί έργων λόγου και δικαιούχοι εύλογης αποζημίωσης για πνευματικά δημιουργήματα. Όπως ρητά αναγράφεται στο άρθρο 51 του Ν. 2121/93 οι εκδότες έχουν μόνο συγγενικά δικαιώματα επί των έργων, συγκεκριμένα στα έντυπα βιβλία όσον αφορά τη σελιδοποίηση, εξώφυλλα κ.λπ. Ο ΟΣΔΕΛ συστάθηκε από συγγραφείς και εκδότες, με αποτέλεσμα οι εκδοτικές επιχειρήσεις να συμμετέχουν στη διανομή αμοιβών από τη συλλογική διαχείριση έργων, και να εισπράττουν μάλιστα «τη μερίδα του λέοντος», σύμφωνα με το καταστατικό και τους κανόνες διανομής όπως έχουν θεσπιστεί νομίμως.

Παρόλο που μέχρι στιγμής δεν υπάρχει άλλος οργανισμός συλλογικής διαχείρισης δικαιωμάτων, η πρωτοκαθεδρία του ΟΣΔΕΛ δεν είναι αυτονόητη. Προβλέπεται από τον νόμο η δυνατότητα σύστασης άλλου οργανισμού ο οποίος θα εξυπηρετεί αποκλειστικά τα δικαιώματα των δημιουργών (συγγραφέων, μεταφραστών κ.λπ.), σπάζοντας το μονοπώλιο της διαχείρισης...

 

* Οι σημειώσεις αυτές, με βάση την παρουσίαση του συνάδελφου, Κρίτωνα Ηλιόπουλου (Η μετάφραση δεν "Πωλείται"), στη 2η Μεταφραστική Συνάντηση της ΠΕΕΜΠΙΠ με τίτλο «Πνευματικά δικαιώματα και μετάφραση», εντάσσονται στη συζήτηση-καμπάνια του συλλόγου με θέμα τα πνευματικά δικαιώματα των μεταφραστών.

 

Δευτέρα 21 Φεβρουαρίου 2022

Στο δρόμο, ενάντια στο νόμο-κέρβερο 4808/21

 


  • Ενάντια στην ουσιαστική απαγόρευση κάθε συνδικαλιστικής πράξης! 
  • Ενάντια στην κατάργηση του ταξικού συνδικαλισμού!
  • Για να μην ανακηρυχθούν παράνομοι οι εργατικοί αγώνες.
  • Αγωνιζόμαστε για να διατηρήσουμε το δικαίωμα να αγωνιζόμαστε.

Τρίτη 22 Φλεβάρη 6.30 μ.μ. στον πεζόδρομο της Κοραή


Κάτω ο νόμος του Χατζηδάκη!


Δευτέρα 7 Φεβρουαρίου 2022

Ενάντια στο νόμο Χατζηδάκη!

 

ΚΟΙΝΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ

 Απειθαρχία και πανεργατικός αγώνας για την κατάργηση του νόμου Χατζηδάκη (4808/21)

Εργατική Διαδήλωση 

Τρίτη 22 Φλεβάρη 6.30 μ.μ. στον πεζόδρομο της Κοραή

Τα Κλαδικά και Επιχειρησιακά Σωματεία του Ιδιωτικού & Δημόσιου Τομέα εκτιμούν ότι καθοριστικό ζήτημα για όλο το εργατικό κίνημα είναι η ανατροπή / κατάργηση του νόμου Χατζηδάκη (4808/21) που αποτελεί τομή στο βάθεμα της αντεργατικής λαίλαπας και που βάζει στο «γύψο» τη συνδικαλιστική δράση, τους αγώνες, τις απεργίες και την ίδια τη λειτουργία των σωματείων.

Απέναντι σ’ αυτό, το εργατικό κίνημα πρέπει να προχωρήσει στον ευρύτερο δυνατό συντονισμό από τη βάση, από τα πρωτοβάθμια σωματεία με στόχο την ανατροπή του ν. Χατζηδάκη. Πρέπει να οργανώσει την ανάπτυξη πανεργατικού αγώνα για ζωή με δικαιώματα στην Εργασία, την Υγεία, την Κοινωνική Ασφάλιση, την Παιδεία, το Περιβάλλον και γενικότερα για κάθε κοινωνική ανάγκη στην οποία επιτίθεται ο καπιταλισμός και τη μετατρέπει σε πεδίο κερδοφορίας και εκμετάλλευσης για το κεφάλαιο.

Δεν αποδεχόμαστε ως τετελεσμένο γεγονός την ψήφιση του νόμου (Ιούνης 2021). Χρειάζεται πανεργατική συσπείρωση και αγώνας με στόχο την ανατροπή του. Μαχητικό εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα με «προσαρμογή» στο νόμο δεν  μπορεί να υπάρχει.

Με το νόμο 4808/21, μέσα από μια σειρά αντιδραστικές διατάξεις, το κράτος και η εργοδοσία θέλουν να ελέγξουν και να καθυποτάξουν τα σωματεία,  να εξανδραποδίσουν κάθε εργατική αντίσταση. 

  • Τα σωματεία θα πρέπει να εγγράφονται στο Γενικό Μητρώο Συνδικαλιστικών Οργανώσεων Εργαζομένων (ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε.), καταθέτοντας πρακτικά αρχαιρεσιών, πρακτικά γενικών συνελεύσεων και άλλες πληροφορίες για την εσωτερική ζωή του σωματείου. Δίνεται έτσι εύκολη πρόσβαση στους εργοδότες και στο κράτος για να αποκτήσουν τον έλεγχο και την εποπτεία των σωματείων. Αν τα σωματεία δεν αποδεχτούν να φακελωθούν, δεν θα έχουν δυνατότητα εκπροσώπησης των συναδέλφων σε συνάντηση με τους εργοδότες, στα δικαστήρια, στην Επιθεώρηση Εργασίας, δεν θα έχουν τη δυνατότητα διαπραγμάτευσης για σύναψη Σ.Σ.Ε, για νόμιμη κήρυξη απεργίας κ.ά.
  • Ο νόμος Χατζηδάκη καθιερώνει την ηλεκτρονική ψήφο σε αρχαιρεσίες και την ηλεκτρονική συμμετοχή σε γενικές συνελεύσεις. Καταστρατηγείται έτσι η εσωτερική δημοκρατία στα σωματεία.  
  • Ο νόμος εμποδίζει την παρουσία / παρέμβαση του σωματείου στον εργασιακό χώρο, απαγορεύει την περιφρούρηση της απεργίας, καταργεί το απεργιακό δικαίωμα σε κρίσιμους κλάδους με την πρόβλεψη προσωπικού λειτουργίας (ως το 1/3 της συνήθως παρεχόμενης υπηρεσίας).

Τα εργατικά σωματεία δεν μπορούν να αποδεχτούν αυτές τις ρυθμίσεις. Τώρα πρέπει να οργανώσουμε την ανυπακοή και την απειθαρχία… να οργανώσουμε την αντίσταση και τη συναδελφική αλληλεγγύη.

Κόντρα σε όσα εργασιακά δικαιώματα κατεδαφίζει ο νόμος 4808/21, προβάλλουμε ένα πλαίσιο διεκδικήσεων των σωματείων

– Κάτω τα χέρια από το 8ωρο. Πάλη για μείωση του χρόνου εργασίας. Σταθερή δουλειά με δικαιώματα. Επαναφορά της Κυριακάτικης αργίας σε όλους τους κλάδους.

– Όχι στην ελαστική εργασία, την επισφάλεια, τη μαύρη / ανασφάλιστη εργασία, στο καθεστώς ενοικίασης εργαζόμενων, τα σπαστά ωράρια, τις φθηνές υπερωρίες. 
– Κάτω η εργοδοτική αυθαιρεσία και τρομοκρατία.
– Όχι στη μετατροπή των εργαζομένων σε «συνεργάτες» (καθεστώς freelancer), καταργώντας εργασιακά, ασφαλιστικά και συνδικαλιστικά δικαιώματα.
– Όχι στη μονιμοποίηση και επέκταση της τηλε-εργασίας που αυξάνει την εντατικοποίηση της εργασίας, σβήνοντας τα όρια μεταξύ εργάσιμου και μη εργάσιμου χρόνου.
– Όχι στην εντατικοποίηση. Να παρθούν μέτρα από κράτος και εργοδότες για την υγιεινή και την ασφάλεια στους χώρους δουλειάς… ενάντια στα εργατικά ατυχήματα και τις επαγγελματικές ασθένειες.
– Αυξήσεις στους μισθούς και τις αποδοχές – Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας για όλους τους εργαζόμενους. Κατάργηση των νόμων της κυβέρνησης (και της προηγούμενης κυβέρνησης) για τον κατώτερο μισθό και όλων των αντεργατικών νόμων που περιορίζουν και καταργούν εργασιακά και συνδικαλιστικά δικαιώματα.
– Απαγόρευση των απολύσεων – Μονιμοποίηση όλων των συμβασιούχων στο δημόσιο.
– Όχι στις ιδιωτικοποιήσεις των κοινών αγαθών. Παιδεία, Υγεία, Ρεύμα και Νερό δεν είναι εμπορεύματα, ανήκουν στο λαό.
Κόντρα σε όσα συνδικαλιστικά δικαιώματα κατεδαφίζει ο νόμος 4808/21, τα σωματεία φτιάχνουν το δική τους συσπείρωση πάλης
  • Προώθηση των διαδικασιών του κινήματος, ενάντια σε όλους τους περιορισμούς του νόμου Χατζηδάκη. Όλη η εξουσία στις δια ζώσης γενικές συνελεύσεις. Ούτε τηλε-συνελεύσεις, ούτε τηλε-εκλογές. Δεν συμμετέχουμε στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε.
  • Αγωνιστική ενότητα των εργαζόμενων «από τα κάτω» – συντονισμός των αγωνιζόμενων σωματείων. 
Συναδέλφισσα / συνάδελφε, να υπερασπιστούμε τα δικαιώματά μας, να υπερασπιστούμε τα σωματεία μας. Παρατεταμένος αγώνας με όλες τις μορφές (διαδηλώσεις, απεργίες,….) για να καταργηθεί το αντεργατικό – αντι-συνδικαλιστικό «έκτρωμα» (ν. Χατζηδάκη).
Κλαδικά & Επιχειρησιακά Εργατικά Σωματεία Ιδιωτικού & Δημόσιου Τομέα

Σύλλογος Μεταφραστών Επιμελητών Διορθωτών (ΣΜΕΔ)

Σύλλογος Υπαλλήλων Βιβλίου – Χάρτου – Ψηφιακών Μέσων Αττικής (ΣΥΒΧΨΑ)

Σύλλογος Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης «Κώστας Σωτηρίου» (Ανατολική Αττική)

Σωματείο Εργαζομένων στην Εταιρία Retail World A.E.- Καταστήματα Public

Σωματείο Εργαζομένων στη Nokia Ελλάδος

Σωματείο Βάσης Εργαζομένων στις Μ.Κ.Ο. – Σ.Β.Ε.Μ.Κ.Ο.

ΣΕΦΚ- Κλαδικό Σωματείο Εργαζομένων στην Ιδιωτική Εκπαίδευση

Πανελλαδικό Σωματείο Εργαζομένων στην Έρευνα και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Σύλλογος Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ»

επίσης καλούν τα σωματεία:

Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών (ΣΜΤ)

Σωματείο Εργαζομένων Π.Γ.Ν. «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Ε΄ ΕΛΜΕ Αθήνας

Σύλλογος Εργαζομένων στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΣΕΤΕΕ)

Σύλλογος Εργαζομένων ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ

Σωματείο Εργαζομένων ΕΚΕΒΕ «Αλέξ. Φλέμιγκ»

Σύλλογος Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης «ΗΡΩ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ» (Άνω Λιόσια, Ζεφύρι, Φυλή)

Δ΄ ΕΛΜΕ Ανατολικής Αττικής

ΕΛΜΕ Άνω Λιοσίων – Ζεφυρίου – Φυλής

καλούν και οι παρακάτω συλλογικότητες:

Αντεπίθεση των Εργαζομένων

Ελευθεριακή Συνδικαλιστική Ένωση (ΕΣΕ Αθήνας)

Εργατική Λέσχη Καλλιθέας

Ταξική Πορεία


Καλούμε όλα τα σωματεία να συνυπογράψουν το κοινό κείμενο και να συμμετάσχουν στην Εργατική Διαδήλωση στις 22/2. Η υπογραφή τους θα προστεθεί μαζί με τις υπογραφές των υπόλοιπων σωματείων

Καλούμε όλα τα σωματεία, ακόμη και αν δεν συνυπογράψουν το κοινό κείμενο, να συμμετάσχουν στην Εργατική Διαδήλωση στις 22/2 κυκλοφορώντας δικά τους κείμενα.

Καλούμε όλες τις εργατικές συλλογικότητες και τις συλλογικότητες γειτονιάς, να συμμετάσχουν στην Εργατική Διαδήλωση στις 22/2.

 

Κυριακή 23 Ιανουαρίου 2022

Τα πνευματικά δικαιώματα των μεταφραστών (3)

 


Τέσσερα ζητήματα από την καθημερινή εμπειρία των μεταφραστών στον εκδοτικό χώρο

Μέρος 3ο: Συμφωνητικά και τέρατα

 

Τι γίνεται στην πράξη…

Τα συμφωνητικά μεταξύ εκδοτών και μεταφραστών περιλαμβάνουν πολλά τραγελαφικά, τα οποία πολλές φορές φτάνουν σε σημείο να προσβάλλουν την αξιοπρέπεια των συμβαλλόμενων, είναι εξευτελιστικά για τον μεταφραστή ή ακόμα και τον συγγραφέα ή τον εν γένει δημιουργό, απαράδεκτα όσον αφορά την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και δημιουργίας (αθέμιτες περικοπές ή αλλοιώσεις).

Ωστόσο, οι συγγραφείς και μεταφραστές μπορούν να υπογράφουν με τους εκδότες συμφωνητικά σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 2121/93, να μην δέχονται μονόπλευρους και άδικους όρους υπέρ του ισχυρότερου μέρους, να διεκδικούν συμφωνητικά που ικανοποιούν, έστω και στοιχειωδώς, τις ανάγκες του πνευματικού δημιουργού.

Η ύπαρξη νομότυπων και αξιοπρεπών συμφωνητικών μόνο βελτιώσεις έχει να επιφέρει στον κλάδο, όπως έχει αποδείξει η διεθνής εμπειρία σε χώρες όπου οι νόμοι εφαρμόζονται και οι συμβάσεις τηρούν ένα ελάχιστο κοινώς αποδεκτό καθεστώς και για τους δύο συμβαλλόμενους.

 

Οι δικές μας προτάσεις

Ο ΣΜΕΔ έχει αναρτήσει εδώ και χρόνια πρότυπα συμφωνητικά μετάφρασης και επιμέλειας για την προάσπιση των δικαιωμάτων των επαγγελματιών του χώρου και έχει προτείνει συλλογική διαπραγμάτευση μεταξύ ενώσεων συγγραφέων, μεταφραστών και εκδοτών για την καθιέρωση ενός κοινά αποδεκτού συμφωνητικού και κατώτερων αμοιβών. Οι σύλλογοι εκδοτών αρνήθηκαν, αλλά η πρότασή μας εξακολουθεί να ισχύει.

 

* Οι σημειώσεις αυτές, με βάση την παρουσίαση του συνάδελφου, Κρίτωνα Ηλιόπουλου (Η μετάφραση δεν "Πωλείται"), στη 2η Μεταφραστική Συνάντηση της ΠΕΕΜΠΙΠ με τίτλο «Πνευματικά δικαιώματα και μετάφραση», εντάσσονται στη συζήτηση-καμπάνια του συλλόγου με θέμα τα πνευματικά δικαιώματα των μεταφραστών.

 

 

Πέμπτη 6 Ιανουαρίου 2022

Πού πήγαν οι μεταφραστές;

 


Αναδημοσιεύουμε μεταφρασμένο το άρθρο της Μιράντα Μπράιαντ με τον παραπάνω τίτλο, άρθρο που δημοσιεύθηκε στον Guardian στις 14 Νοεμβρίου 2021, καθώς υπενθυμίζει ότι η αύξηση και  η επέκταση της παραγωγής («ανάπτυξη»), ακόμα κι αν είναι γιγάντια, σπάνια προσφέρει κάτι περισσότερο από ψίχουλα στις αμοιβές και στις συνθήκες των εργαζομένων, ενώ μερικές φορές τις επιδεινώνει κιόλας. Σ' έναν παραδοσιακά υποβαθμισμένο κλάδο όπως ο υποτιτλισμός, η διαφορά ανάμεσα στα δυο αυτά μεγέθη γίνεται τερατώδης.   

 

Πού πήγαν οι μεταφραστές;

 Το παγκόσμιο κοινό για ξενόγλωσσες εκπομπές συνεχούς ροής (streaming) είναι μεγαλύτερο από ποτέ. Ωστόσο, οι υποτιτλιστές εγκαταλείπουν μαζικά τον κλάδο.

Οι Αντουάν Γκουί και Ομάρ Σι στη γαλλική σειρά Lupin, που προβάλλεται στο Netflix. Φωτογραφία: Emmanuel Guimier)/PR


Με τη γενικευμένη λατρεία για μη αγγλόφωνες εκπομπές και την άνθιση της παγκόσμιας αγοράς streaming, οι μεταφραστές υποτίτλων θα έπρεπε να διανύουν μια χρυσή εποχή. Δημοφιλείς σειρές, όπως η κορεατική επιτυχία Squid Game που προσέλκυσε 111 εκατομμύρια θεατές από τις 28 πρώτες ημέρες της και έγινε η σειρά με τη μεγαλύτερη τηλεθέαση στο Netflix, η ισπανική σειρά La Casa de Papel και η γαλλική σειρά Lupin, αποδεικνύουν ότι οι υπότιτλοι δεν είναι εμπόδιο στην προσέλκυση ενός τεράστιου παγκόσμιου κοινού. Πέρυσι το Netflix ανέφερε ότι οι ξενόγλωσσοι τίτλοι αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 50% σε σχέση με το 2019.

Εντούτοις, παρά τον κρίσιμο και ιδιαίτερα εξειδικευμένο ρόλο τους, καθώς λειτουργούν ως αγωγοί μεταξύ της δράσης στην οθόνη και εκατομμυρίων θεατών στην υφήλιο, οι μεταφραστές που μοχθούν για να γράψουν τους υπότιτλους των streamers –μερικοί από τους οποίους αμείβονται με μόλις 1 δολάριο ανά λεπτό προγράμματος– δεν βλέπουν να φτάνει ως αυτούς κάποιο μερίδιο από τα κέρδη.

Η κατάσταση είναι τόσο άσχημη που, μετά από δύο χρόνια στον κλάδο, η αυτοαπασχολούμενη μεταφράστρια και κειμενογράφος Άνε Βάντερς (Anne Wanders) θέλει να αποτρέψει τυχόν νεοεισερχόμενους. «Είναι τόσο άθλια που αν κάποιος με ρωτούσε: "Είδα μια αγγελία για δουλειά, να προσπαθήσω να γίνω μεταφραστής υποτίτλων;", θα του απαντούσα: "Όχι, μην το κάνεις. Δεν αξίζει τον κόπο"», δήλωσε η 40χρονη από το Ντόρτμουντ της Γερμανίας.

Η Βάντερς μεταφράζει από τα αγγλικά στα γερμανικά για προμηθευτές streaming, μεταξύ αυτών για μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες υποτιτλισμού στον κόσμο, και απολαμβάνει τη δουλειά της, την οποία θεωρεί δημιουργική αλλά και απαιτητική. Αλλά οι αμοιβές που, όπως λέει, μπορεί να κυμαίνονται και κάτω από τον κατώτατο μισθό, δεν την καθιστούν βιώσιμη ως μοναδική πηγή εισοδήματος. «Είναι υπέροχο να κάνεις αυτή τη δουλειά, αλλά όχι αν πρέπει να τη χρηματοδοτείς παράλληλα και με τις οικονομίες σου. Τότε δεν είναι δουλειά. Τότε σε εκμεταλλεύονται».

 

Πέμπτη 16 Δεκεμβρίου 2021

Τα πνευματικά δικαιώματα των μεταφραστών (2)

 


Τέσσερα ζητήματα από την καθημερινή εμπειρία των μεταφραστών στον εκδοτικό χώρο

Μέρος 2ο: Δικαιώματα εκμετάλλευσης ή εκμετάλλευση δικαιωμάτων

 

Τι ισχύει: δικαιώματα εκμετάλλευσης

Σύμφωνα με το άρθρο 13 του Ν. 2121/93, ο δημιουργός του έργου μπορεί να επιτρέπει σε άλλο πρόσωπο την άσκηση εξουσιών που απορρέουν από το περιουσιακό του δικαίωμα (άδειες εκμετάλλευσης). Οι συμβάσεις και οι άδειες εκμετάλλευσης μπορεί να είναι αποκλειστικές ή μη αποκλειστικές, ενώ σε περίπτωση αμφιβολίας, η άδεια εκμετάλλευσης θεωρείται μη αποκλειστική. Στη νομοθεσία προβλέπεται δηλαδή κατά βάση η μη αποκλειστικότητα των αδειών. Επίσης προβλέπεται ότι το σχετικό συμφωνητικό ή η άδεια δεν περιλαμβάνουν ποτέ το σύνολο των μελλοντικών έργων του δημιουργού ούτε μπορεί να θεωρηθεί ότι αναφέρονται και σε τρόπους εκμετάλλευσης που δεν ήταν γνωστοί κατά το χρόνο της κατάρτισης των σχετικών δικαιοπραξιών. Επιπλέον στο άρθρο 15 προτείνονται ενδεικτικά κάποιοι περιορισμοί, τοπικοί και χρονικοί, της μεταβίβασης των δικαιωμάτων και των αδειών εκμετάλλευσης, πράγμα που δείχνει ότι ο νόμος τείνει προς τον καθορισμό της έκτασής τους.

 

… και τι γίνεται στην πράξη: εκμετάλλευση δικαιωμάτων

Είναι συχνό φαινόμενο σε συμφωνητικά έκδοσης έντυπου βιβλίου να υπάρχει άρθρο με το οποίο ο μεταφραστής (ή ο συγγραφέας) εκχωρεί στον εκδότη ΟΛΑ (!), ή όσο το δυνατόν περισσότερα από, τα δικαιώματα για κάθε είδους εκμετάλλευση, εκτός από την έντυπη έκδοση, π.χ. για τον κινηματογράφο, το θέατρο, το ραδιόφωνο, την τηλεόραση και αλλού. Συχνά αναγράφεται ότι εκχωρούνται ακόμα και για χρήσεις που θα... επινοηθούν στο μέλλον!

Και όλα αυτά χωρίς καμία άλλη αμοιβή και χωρίς δικαίωμα σχέσης με το έργο του.

 

Γιατί πρέπει να αλλάξει η πρακτική

Δεν περιλαμβάνεται ούτε στο πνεύμα ούτε στο γράμμα του νόμου τέτοιου είδους παραχώρηση και δεν υπάρχει κανένας λόγος οι μεταφραστές και οι συγγραφείς να υπογράφουν τέτοιους όρους.

Σε καμία περίπτωση δεν είναι δυνατό να «αποξενωθεί» ή να «απεκδυθεί» (τέτοιοι όροι έχουν χρησιμοποιηθεί σε συμφωνητικά) ο δημιουργός από το έργο του ούτε να μεταβιβάσει τα δικαιώματά του σε άλλο πρόσωπο εν λευκώ. Δεν είναι δυνατό να υπογράψει κανένα άλλο πρόσωπο σύμβαση εμπορικής εκμετάλλευσης του έργου του. Δεν επιτρέπεται ο εκδότης να «μεταπωλήσει» το έργο του μεταφραστή ή του συγγραφέα, κατά πρώτον διότι το έργο δεν «πωλείται» και κατά δεύτερον διότι μόνο ο δημιουργός έχει δικαίωμα να εκχωρεί δικαιώματα εκμετάλλευσης.

Στην πράξη ένα βιβλίο που έχει εκδοθεί (ή έχει σύμβαση έκδοσης) από τον Α εκδοτικό οίκο δεν μπορεί να εκδοθεί από Β εκδοτικό οίκο έπειτα από την παρέλευση χρόνων, τη χρεωκοπία ή την εξαφάνιση του Α εκδοτικού οίκου. Έχουμε δει συχνά το φαινόμενο να επανεκδίδονται από άλλους εκδοτικούς οίκους βιβλία, χωρίς τη συγκατάθεση του δημιουργού, επειδή ο δεύτερος εκδοτικός αγόρασε ή κληρονόμησε τους τίτλους κάποιου άλλου εκδοτικού. Η εξαγορά ενός εκδοτικού οίκου από κάποιον άλλον δεν συνεπάγεται και την «αγορά» των μεταφράσεων που είχε εκδώσει ο πρώτος. Για νέα έκδοση, από τον ίδιο ή άλλον εκδότη, απαιτείται νέα γραπτή σύμβαση με το δημιουργό του έργου, συγγραφέα ή μεταφραστή. Η μετάφραση δεν «πωλείται».

 

* Οι σημειώσεις αυτές, με βάση την παρουσίαση του συνάδελφου, Κρίτωνα Ηλιόπουλου (Η μετάφραση δεν "Πωλείται"), στη 2η Μεταφραστική Συνάντηση της ΠΕΕΜΠΙΠ με τίτλο «Πνευματικά δικαιώματα και μετάφραση», εντάσσονται στη συζήτηση-καμπάνια του συλλόγου με θέμα τα πνευματικά δικαιώματα των μεταφραστών.

 
 

Πέμπτη 2 Δεκεμβρίου 2021

Ημερολόγιο 2022

 Κυκλοφόρησε το Ημερολόγιο του ΣΜΕΔ για το 2022

 

Για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά, ο ΣΜΕΔ παρουσιάζει σε ημερολόγιο-βιβλιαράκι ένα διήγημα συλλογικά μεταφρασμένο και επιμελημένο, κάτι που θα μείνει στη βιβλιοθήκη και μετά το τέλος της χρονιάς. Το 2018 ήταν το Ένα Όνειρο του Γουίλιαμ Μόρις, το 2019 ήταν Ο Παράδεισος των εργένηδων και τα Τάρταρα των παρθένων του Χέρμαν Μέλβιλ, το 2020 ήταν Η ιστορία της γριάς παραμάνας  της Ελίζαμπεθ Γκάσκελ, το 2021 ήταν Οι καλόγριες του Ρέντχιλ της Κάθριν Λουίζας Πέρκις.* Φέτος, προτείνουμε ένα μάλλον αναπάντεχο διήγημα του Αμερικανού δημοσιογράφου και πολιτικού ακτιβιστή Έντουαρντ Μπέλαμι και ευχόμαστε –όπως πάντα– μια καλή και αγωνιστική χρονιά!

Μπορείτε να προμηθευτείτε το ημερολόγιο από τα γραφεία του Συλλόγου, από αυτοοργανωμένους χώρους και γραφεία σωματείων σε όλη την Ελλάδα και σε επιλεγμένα βιβλιοπωλεία: στο κέντρο της Αθήνας (ΝαυτίλοςΕναλλακτικό ΒιβλιοπωλείοΕκδόσεις των Συναδέλφων, Αλφειός, Jimmy's Hall και Τέλειος Κύκλος), στην Κυψέλη (Μετεωρίτης, Φ. Νέγρη 68, Literature House, Δροσοπούλου 67, και Redn Noir, Δροσοπούλου 52), στο Παγκράτι (Πλειάδες, Σπ. Μερκούρη 62), στο Κουκάκι (Little Tree, Καβαλλότι 2, και Librofilo & Co, Βεΐκου 101), στα Πετράλωνα (Αμόνι, Πλατεία Μερκούρη), στην Καλλιθέα (Αργία, Δαβάκη 42, και Zatopek, Π. Τσαλδάρη 209), στη Θεσσαλονίκη (Belleville sin Patron), στα Γιάννενα (ΑΚΟΙΧΙ), στην Κέρκυρα (Αντινομία), στο Ηράκλειο (Χοχλιός), στο Ναύπλιο (Αποσπερίτης), στην Καλαμάτα (Στέκι της Αντιφασιστικής Κίνησης, Ηφαίστου 4)  …σύντομα και αλλού. (Η ανάρτηση θα ενημερώνεται.)  

 

 

* Απομένουν μερικά αντίτυπα του Ημερολογίου 2019 (Χέρμαν Μέλβιλ) και του Ημερολογίου 2021 (Κάθριν Λουίζα Πέρκις), καθώς και ελάχιστα συλλεκτικά αντίτυπα του Ημερολογίου 2020 (Ελίζαμπεθ Γκάσκελ). Υπάρχουν επίσης διαθέσιμα αντίτυπα μιας παλιότερης έκδοσης του συλλόγου: Μεταξύ γραφής και ανάγνωσης: Κείμενα για την επιμέλεια. Μπορείτε να τα ζητήσετε (ό,τι προλάβετε) κατά τα παραπάνω. 

Για κάθε ζήτημα σχετικά με τη διακίνηση του Ημερολογίου του ΣΜΕΔ, επικοινωνήστε μαζί μας: e-mail syl.smed@gmail.com