Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου 2009

μεταφραστικά επίκαιρα και όχι μόνο

με αφορμή πρόσφατη επιστολή μεταφραστικού γραφείου προς συνεργάτες του, την οποία δημοσίευσε ο Στάθης Σταυρόπουλος στην Ελευθεροτυπία, σας παραπέμπουμε στο μπλογκ του Νίκου Σαραντάκου όπου θα βρείτε διπλό σχολιασμό της επιστολής, καθώς και πλούσιο υλικό με γλωσσικό και μεταφραστικό ενδιαφέρον.

για μετάβαση στο εν λόγω μπλογκ, κάντε κλικ
ΕΔΩ

Τρίτη 24 Φεβρουαρίου 2009

Πρακτικά 15.02.09

Πρακτικά
Πρωτοβουλίας Μεταφραστών Επιμελητών
15ης Φεβρουαρίου 2009

Στη συνάντηση για τη συζήτηση του καταστατικού αποφασίστηκε να διαβάζουμε άρθρο-άρθρο και να διορθώνουμε ό,τι δεν μας αρέσει (τίποτα σχεδόν δεν μας άρεσε!). Αποφασίστηκε ότι η πρωτοβουλία μας θα λέγεται σωματείο, και έτσι θα είμαστε καλυμμένοι τυπικά και ουσιαστικά. Συμφωνήσαμε επίσης να γραφτεί λίγο πιο γενικόλογα το χωρίο περί διακρίσεων που υπάρχει στο β) του 2ου άρθρου. Μεγάλη συζήτηση προκάλεσε ο «κώδικας δεοντολογίας», καθώς υπήρχε κατ’ αρχάς μία σύγχυση ως προς το τι αφορά αυτός ο κώδικας: τον τρόπο που κάνουμε τη δουλειά μας, ή γενικότερα το πώς συμπεριφερόμαστε ως επαγγελματίες απέναντι σε εργοδότες, συναδέλφους κλπ.; Επειδή καταλάβαμε ότι είναι ένα θέμα που χρειάζεται πολλή συζήτηση, η οποία όμως δεν ήταν της ώρας, συμφωνήσαμε να παραμείνει ως φράση στο καταστατικό και να το συζητήσουμε εν καιρώ. Τα θέματα πάντως που τέθηκαν σε αυτή τη συζήτηση αφορούσαν τις σχέσεις μας μεταξύ μας -των διαφορετικών ειδικοτήτων που απαρτίζουν το σωματείο-, τις σχέσεις με τρίτους, π.χ. εταιρεία συγγραφέων, κ.ά.


Αποφασίστηκε να φύγει η περίπτωση ι) του άρθρου, δηλαδή η διεξαγωγή έρευνας για λογαριασμό τρίτων. Μεγάλο ζήτημα, γενικώς, αναδείχτηκε το κατά πόσο ένα καταστατικό πρέπει να είναι γενικόλογο -που ήταν και η θέση του δικηγόρου, ο οποίος μας εξήγησε ότι έτσι είμαστε πιο ευέλικτοι- ή θα πρέπει να είναι πιο συγκεκριμένο, γιατί η φύση της δουλειάς μας απαιτεί συγκεκριμένες θέσεις για τις διεκδικήσεις μας, ή γιατί με το καταστατικό δίνουμε το στίγμα μας. Ακούστηκαν πολλές απόψεις (οι αγώνες είναι αυτοί που δίνουν το στίγμα, ή ότι τα εργασιακά πρέπει να τονιστούν περισσότερο, κ.ά.) και καταλήξαμε, ειδικά για το άρθρο σκοποί και μέσα, να φτιαχτεί μια πρόταση από μια τριμελή ομάδα (Αλέκα, Γιώργος, Πάτρα) με βάση άλλα καταστατικά και προσωπικές σκέψεις, η οποία θα παρουσιαστεί προς συζήτηση στην επόμενη συνάντηση.

Ως προς το άρθρο για τους πόρους ήμασταν γενικά σύμφωνοι, με μια προσθήκη για ταμείο αλληλοβοηθείας, και μια αφαίρεση από το β) του άρθρου που αφορούσε την πρόταση του ΔΣ για να αναπροσαρμόζει τα ποσά. Γενικά υπήρξε μία όχι αμελητέα τάση, το ΔΣ να μην έχει τόσο σημαντικό ρόλο (που στην πράξη μάλλον δεν έχει, αλλά αυτό δεν ήταν κατανοητό από όλους), αντιθέτως ισχυρή να είναι η Γενική Συνέλευση.

Και ήρθε και η ώρα του άρθρου «μέλη», αλλά ευτυχώς ήταν ήδη περασμένη κι έτσι αποφύγαμε τον κίνδυνο να μην απομείνουμε χωρίς καν μέλη! Εκεί ακούστηκαν πολλές απόψεις οι οποίες παρατίθενται εδώ χωρίς συνοχή μεταξύ τους: τι γίνεται με τους μισθωτούς επιμελητές που προΐστανται άλλων διορθωτών-επιμελητών και εκπροσωπούν ενδεχομένως τα συμφέροντα του εργοδότη: τους θέλουμε ή όχι; Με ανθρώπους που έχουν ανοίξει ένα γραφείο χωρίς να απασχολούν άλλους εργαζόμενους; Με αυτούς που δουλεύουν υπεργολαβίες; Με όσους πληρώνονται μόνο μαύρα, είτε από ανάγκη είτε από επιλογή; Τους θέλουμε; Με αυτούς που έχουν δώσει τη δουλειά τους σε άλλον και έχουν πληρωθεί μέσω αυτού; Με αυτούς που δουλεύουν μισθωτοί σε έντυπα -εφημερίδες κυρίως- και δεν φαίνεται πουθενά ότι είναι διορθωτές; Με αυτούς που ανήκουν σε άλλο σωματείο αλλά δεν τους καλύπτει; Με αυτούς που δουλεύουν στον ηλεκτρονικό χώρο και δεν μπορούν να προσκομίσουν κάποιο στοιχείο για να εγγραφούν; Με αυτούς που έχουν κάποιο μερίδιο μετοχών σε εκδοτικές εταιρείες; Με αυτούς που τελειώνουν κάποιο σεμινάριο επιμέλειας ή μετάφρασης και πρόκειται να εργαστούν; Ποιος εν τέλει θα μπορεί να γραφτεί σε αυτό το σωματείο: αυτός που θέλει απλώς ή αυτός που μπορεί και να το αποδείξει ότι δουλεύει στο χώρο; Και αν καταλήγαμε στο όποιος θέλει, τι δικαίωμα ψήφου θα έχει στη Γενική Συνέλευση, την οποία υπήρξε η τάση να την αναγορεύσουμε στο όργανο που θα κάνει τα πάντα και θα συνέρχεται τουλάχιστον τέσσερις φορές το χρόνο (εδώ τέθηκε ένα ζήτημα του πού θα συνέρχεται αυτή η συνέλευση, η οποία προκειμένου να έχει τυπικό αλλά κυρίως ουσιαστικό νόημα θα πρέπει να είναι πολυμελής, αρά θα χρειάζεται ένα χώρο να τη στεγάζει για τον οποίο πιθανώς θα απαιτείται ένα καθόλου ευκαταφρόνητο χρηματικό αντίτιμο). Ως προς το δικαίωμα ψήφου ακούστηκε η ιδέα να υπάρχουν μέλη που να μην το ασκούν, τουλάχιστον προσωρινά. Γενικώς, μάλλον φάνηκε ότι το υποκειμενικό κριτήριο -δηλαδή να αποφασίζει η Γ.Σ. κατά περίπτωση ποιος θα γίνεται μέλος και ποιος όχι, αλλά σε ποια βάση δεν καταλήξαμε- δεν θα είναι εύκολο να λειτουργήσει, και γι’ αυτό θα πρέπει να καταλήξουμε σε κάποια όσο το δυνατόν αντικειμενικά κριτήρια, όλα όμως μένει να συζητηθούν. Φάνηκε όμως και η διάθεση να είμαστε όσο πιο ανοιχτοί γίνεται στην εγγραφή μελών. Όλοι πάντως συμφωνήσαμε ότι διαγράφεται από το καταστατικό η περίπτωση των συστατικών επιστολών από άλλα μέλη, καθώς και η ανάγκη να προστεθούν οι μεταγλωττίσεις και ό,τι ανάλογο, όπου το είχαμε ξεχάσει. Επίσης θα συζητηθεί μήπως, όταν προκύψει μεγάλο πρόβλημα με την εγγραφή των μελών, χρειαστεί να αλλάξουμε το καταστατικό. Πάντως θα ήταν καλό, χωρίς να «χαθούμε στη μετάφραση» να τα συζητήσουμε και όλα αυτά ηλεκτρονικά.

Η επόμενη συνάντηση ορίστηκε σε 3 εβδομάδες, την Κυριακή 8 Μαρτίου 2009.
Οι λεπτομέρειες χώρου και ώρας, εν καιρώ.

Τρίτη 10 Φεβρουαρίου 2009

κάλεσμα

Η Πρωτοβουλία Μεταφραστών και Επιμελητών

καλεί όλους τους συναδέλφους

την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου 2009

και ώρα 17:00

στην επόμενη ανοιχτή συνάντηση,
η οποία θα φιλοξενηθεί εκτάκτως στα γραφεία
της ΜΚΟ «Πολίτες εν δράσει»,
Εμμανουήλ Μπενάκη 93-95,
προκειμένου να συζητήσουμε το σχέδιο του καταστατικού
και να προχωρήσουμε σε ίδρυση συλλόγου.
Παρακαλείστε όλοι να έχετε διαβάσει το καταστατικό
Για λήψη του αρχείου pdf δείτε την αμέσως προηγούμενη ανάρτηση.

Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2009

ΣΧΕΔΙΟ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ

Κάντε κλικ εδώ για λήψη του σχεδίου του καταστατικού.

(θα μεταβείτε σε μια άλλη σελίδα, όπου πατώντας το πορτοκαλί κουμπί "Download now securely" μπορείτε να αποθηκεύσετε το αρχείο pdf στον υπολογιστή σας).

Σημειώνουμε ότι κλείνουμε τα σχόλια σε αυτή την ανάρτηση, επειδή η συζήτηση για τις όποιες τροποποιήσεις σε αυτό το σχέδιο θα γίνει στην επόμενη συνάντησή μας, γι' αυτό και καλό είναι να το ΕΧΟΥΜΕ ΔΙΑΒΑΣΕΙ ΟΛΟΙ.

Λεπτομέρειες θα αναρτηθούν σύντομα.

Τρίτη 27 Ιανουαρίου 2009

Πρακτικά 25.1.2009

Πρακτικά

Πρωτοβουλίας Μεταφραστών Επιμελητών

25ης Ιανουαρίου 2009

Στη δεύτερη, πολυπληθή, συνάντηση της Πρωτοβουλίας, για την οποία αρκετοί ενημερώθηκαν από τον Τύπο, συζητήθηκαν θέματα που θα μας απασχολήσουν στο μέλλον, άμεσο και απώτερο, και διεξοδικότερα συζητήθηκαν οι μορφές νομικής ύπαρξης της Πρωτοβουλίας, αν δηλαδή θα συσταθεί σωματείο ή σύλλογος.


Αφού διαβάστηκαν τα πρακτικά της προηγούμενης συνάντησης, προκειμένου να ενημερωθούν και όσοι/ες δεν ήταν παρόντες/παρούσες σε αυτή, το λόγο πήρε ο δικηγόρος κύριος Σπύρος Κόκοττας, ο οποίος μας εξήγησε ότι υπάρχει η δυνατότητα σύστασης ενός επαγγελματικού σωματείου, όπου όμως τα μέλη θα μπορούσαν να είναι μόνο ελεύθεροι επαγγελματίες, ή ενός συλλόγου, ο οποίος χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη ποικιλία στα μέλη. Η ύπαρξη καταστατικού είναι απαραίτητη για το όργανο που θα μας εκπροσωπεί, το οποίο σε πρώτη φάση, μέχρι τη δικαστική έγκριση, θα διαθέτει μια προσωρινή διοικούσα επιτροπή, ενώ μετά την έγκριση θα πρέπει να πραγματοποιηθούν αρχαιρεσίες. ΠΡΙΝ όμως από τη σύνταξη του καταστατικού, εμείς πρέπει να αποφασίσουμε ποιους θα δεχόμαστε ως μέλη, ώστε αυτό να οριστεί στο καταστατικό, μαζί επίσης με την έδρα του οργάνου μας και το σκοπό αυτού.


Στη συζήτηση που ακολούθησε ως προς το ποια θα είναι τα μέλη, τέθηκε το ερώτημα γιατί οι μεταφραστές δεν «βολεύονται» με τα ήδη υπάρχοντα σωματεία, ενώσεις κ.λπ. που τους εκπροσωπούν, και κατά πόσο είναι εφικτό να είναι δραστήριο και αποτελεσματικό ένα όργανο που θα φιλοξενεί και μεταφραστές και επιμελητές. Από διάφορες παρεμβάσεις φάνηκε ότι η εντύπωση των περισσοτέρων είναι ότι οι υπάρχοντες σύλλογοι των μεταφραστών ή είναι ανενεργοί ή δεν ενδιαφέρονται να ενημερώσουν και να κινητοποιήσουν έναν κόσμο που θα ήθελε να συμμετέχει. Επίσης επισημάνθηκε το ενδεχόμενο −το οποίο απευχόμαστε!− να προστεθεί ένας ακόμη ανάλογος σύλλογος, δηλαδή ο δικός μας. Σε αυτό το σημείο αρκετοί επισήμαναν ότι ένας λόγος που τους έφερε σε αυτή τη συνάντηση είναι και η πρόθεση της Πρωτοβουλίας, και σε ό,τι αυτή εξελιχθεί, να κατοχυρώσει κάποια δικαιώματα, οικονομικά ή άλλα, που θα διευκολύνουν κατά κάποιο τρόπο τη δουλειά μας, αλλά και θα μας διασφαλίζουν απέναντι στους εργοδότες (όποιοι μπορεί να είναι αυτοί) ή ακόμα και στο κράτος. Εδώ τέθηκε και το ζήτημα της ποιότητας της δουλειάς του καθενός, και το αν θα «αξίζει» ή όχι να ανήκει ο οποιοσδήποτε σε αυτή τη συλλογικότητα, από την παρέμβαση όμως πολλών, και σε επόμενες φάσεις της συζήτησης, κρίθηκε ότι αυτή η παράμετρος δεν πρέπει να αποτελεί κριτήριο για τη συμμετοχή κάποιου, αφού ούτε θέλουμε/μπορούμε να κρίνουμε τη δουλειά ενός συναδέλφου, ούτε σημαίνει ότι όποιος είναι μέλος ενός συλλόγου είναι από τους καλύτερους. Ο σύλλογος δεν έχει ρόλο επιμελητηρίου. Άλλωστε, σκοπός μας είναι να κατοχυρωθούμε αρχικά ως προς τις ελάχιστες οικονομικές διεκδικήσεις μας, και πέραν αυτών, επαφίεται στον καθένα να διαπραγματεύεται την όποια παραπάνω αμοιβή του. Πάντως οι περισσότεροι σύμφωνοι ήταν ότι το λίγο ή πολύ που έχει κατακτήσει ο καθένας για τον εαυτό του, θα ήθελε να το κατοχυρώσει και για τους υπόλοιπους, λιγότερο «τυχερούς». Η συζήτηση αυτή κατέληξε στο ότι αν θέλουμε να έχουμε έναν σύλλογο ισχυρό, που να μπορεί να διαπραγματεύεται με αξιώσεις, θα πρέπει να έχει πολλά μέλη και άρα μέλη του μπορούν να είναι όσοι εργάζονται στο χώρο της μετάφρασης-επιμέλειας (και όχι μόνο του βιβλίου), τους ενδιαφέρει η δουλειά του συλλόγου μας, πληρώνουν σε αυτόν μια συνδρομή, και αναζητούν δουλειά στο χώρο με βάση τις διεκδικήσεις και τα μίνιμουμ (π.χ. στις αμοιβές) που ο σύλλογος θέτει ως βάση. Εξάλλου, ο διαχωρισμός που τέθηκε ως προς τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους μισθωτούς, εν τέλει κρίναμε ότι δεν πρέπει να μας απασχολεί, αφού είναι πιθανό ένας άνθρωπος να έχει και τους δύο ρόλους συγχρόνως, ή τη μια μέρα να είναι σε μια μισθωτή σχέση εργασίας και την επομένη όχι, άρα από τη διαγραφή και την επανεγγραφή του θα προκύψει πρακτικό πρόβλημα.


Σημαντικό αναδύθηκε, όπως και στην προηγούμενη συνάντηση, το θέμα της ασφάλισης-διασφάλισης των εργαζομένων στο χώρο. Επιπλέον, όταν παρουσιάστηκαν κάποιες συμβάσεις έργου που καλούνται να υπογράφουν πλέον οι επιμελητές, ανάλογες με αυτές που υπογράφουν και οι μεταφραστές, προτάθηκε (ως ιδέα) τα μέλη του συλλόγου, εφόσον συσταθεί, να προτείνουν στους εργοδότες μια σύμβαση που θα έχει συνταχθεί με τη σύμφωνη γνώμη όλων μας και όχι αυτή που μας προτείνουν οι εργοδότες.


Έγιναν αρκετές επισημάνσεις ως προς το ποια θα είναι τα μέσα πίεσης που διαθέτουμε και καταλήξαμε ότι το μεγαλύτερο όπλο μας θα είναι ένα ισχυρό σωματείο.


Ο σκοπός του σωματείου παρουσιάστηκε διττός: συνδικαλιστικός αλλά και η δράση μας και η στάση μας ως ομάδας απέναντι στους διάφορους φορείς.


Τέλος διατυπώθηκε και η ανάγκη επαφής και ανταλλαγής μεταξύ μας, και κυρίως μεταξύ των επιμελητών και των μεταφραστών.


Αφού ο δικηγόρος μάς διαβεβαίωσε ότι το σωματείο ή ο σύλλογος (τόνισε δε ότι όλα σωματεία είναι) δεν διαφέρουν ως προς την αποτελεσματικότητα των διεκδικήσεων τους, αποφασίσαμε να ιδρύσουμε σύλλογο. Η επόμενη συνάντηση που ορίστηκε για τις 15 Φεβρουαρίου, άγνωστο ακόμη πού, θα αφιερωθεί στη συζήτηση επί του καταστατικού, το οποίο θα έχει ετοιμάσει ο δικηγόρος, πέρα από κάποια στάνταρ που τα ξέρει ο ίδιος και είναι λίγο πολύ κοινά σε όλα τα καταστατικά ανάλογων συλλόγων. Επίσης πρέπει να αποφασιστεί ποια θα δηλώσουμε ως έδρα μας.

Δευτέρα 19 Ιανουαρίου 2009

ΚΑΛΕΣΜΑ

Η Πρωτοβουλία Μεταφραστών και Επιμελητών

καλεί όλους τους συναδέλφους

την Κυριακή 25 Ιανουαρίου 2009

και ώρα 17:30

στην επόμενη ανοιχτή συνάντηση,
η οποία θα φιλοξενηθεί εκτάκτως στα γραφεία
του Συλλόγου Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου Αττικής, Λόντου 6, Εξάρχεια, προκειμένου να συζητήσουμε ζητήματα του κλάδου και να προχωρήσουμε στην ίδρυση συλλόγου.

21.12.08 ΠΡΑΚΤΙΚΑ... από μνήμης

Στην πρώτη ανοιχτή συγκέντρωση της Πρωτοβουλίας Μεταφραστών και Επιμελητών που πραγματοποιήθηκε στις 21/12/2008 συζητήθηκαν και υπογραμμίστηκαν, μεταξύ άλλων, τα εξής:


1. Το πόσο σημαντικό είναι ότι στην εν λόγω πρωτοβουλία συμμετέχουν για πρώτη φορά από κοινού μεταφραστές και επιμελητές, σε αντίθεση με άλλους φορείς, οι οποίοι εκπροσωπούν αποκλειστικά τα δικαιώματα των μεταφραστών.

2. Το γεγονός ότι όλοι οι παρευρισκόμενοι προέρχονται από τον χώρο του βιβλίου. Ωστόσο, η διεύρυνση του μελλοντικού φορέα εκπροσώπησης ίσως είναι προς όφελός μας.

3. Η ανάγκη να μην περιχαρακωθεί το επάγγελμα από τίτλους πτυχίων κτλ. Το δικαίωμα να εργάζεται κανείς ως μεταφραστής και/ή επιμελητής δεν διασφαλίζεται απαραίτητα μέσα από κάποιο πτυχίο. Ενδεχομένως μόνη προϋπόθεση για να θεωρηθεί κάποιος επιμελητής ή μεταφραστής να είναι ότι πρέπει να έχει εργαστεί σε τουλάχιστον 1 βιβλίο που έχει εκδοθεί.

4. Mε βάση τα δεδομένα του ΕΚΕΒΙ για τη βιβλιοπαραγωγή, μιλήσαμε και για τη δυνατότητα δημιουργίας ενός πράγματι δυναμικού φορέα. http://www.ekebi.gr/appdata/documents/pdfs/ereuna1b.pdf
Οι μεταφρασμένοι τίτλοι μέσα στο 2007 ήταν 3.947 (41,3 %) επί συνόλου 9.566 βιβλίων. Λίγο πολύ όλα τα βιβλία (όχι μόνο τα μεταφρασμένα αλλά και όσα έχουν γραφτεί στα ελληνικά) έχουν περάσει από επιμέλεια.
Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους.

5. Το ζήτημα έλλειψης κωδικού εφορίας για επιμελητές και η διεκδίκηση κωδικού.

6. Η ανάγκη ύπαρξης συμβολαίου ανάμεσα σε εκδότες και επιμελητές.

7. Ο ορισμός πρότυπης σελίδας μετάφρασης (π.χ. 1800 χτυπήματα) και ελάχιστης τιμής ανά σελίδα και η διεκδίκηση απέναντι στους εκδότες.

8. Το ζήτημα της απόδοσης του ΦΠΑ στην Εφορία. Επισημάνθηκε ότι σε κανένα άλλο κράτος της ΕΕ δεν υπάρχει παρόμοια αξίωση από το κράτος. Το έργο της μετάφρασης είναι πνευματικό έργο και δεν πρέπει να εμπίπτει στο καθεστώς του ΦΠΑ.

9. Θίχτηκαν επίσης θέματα ασφάλισης (ΤΕΒΕ), που μάλλον θα μας απασχολήσουν αρκετά στο μέλλον, καθώς και το ανήκουστο μέτρο της περαίωσης!

10. Η ανάγκη να έρθουμε σε επαφή με παρόμοιους φορείς του εξωτερικού και να αντλήσουμε ενδεχομένως ιδέες από τα καταστατικά τους αλλά και τα συμβόλαια που συνάπτουν με τον εκάστοτε εκδότη. Π.χ. στη Γερμανία υπάρχει ενιαίο συμβόλαιο με ελάχιστη τιμή ανά σελίδα (1800 χτυπήματα) τα 17 €.

11. Συζητήθηκε η ανάγκη να γνωστοποιήσουμε τις κινήσεις μας σε όσο το δυνατόν περισσότερους συναδέλφους με συντονισμένες προσπάθειες, π.χ. φυλλάδια στο ΕΚΕΜΕΛ, στη σχολή metaφραση κτλ.

12. Αναζήτηση αλλοδαπών συναδέλφων που μεταφράζουν από τα ελληνικά προς άλλη γλώσσα.

13. Συζητήθηκε η ανάγκη κοινοποίησης του κειμένου της Πρωτοβουλίας στον Τύπο και η προσέγγιση του αναγνωστικού κοινού μέσα από βιβλιοπωλεία, εκθέσεις βιβλίου κτλ.


14. Συμφωνήθηκε (δια βοής!) η ανάγκη ίδρυσης κλαδικού φορέα (σωματείου, συλλόγου, εταιρείας;) για την καλύτερη διεκδίκηση των δικαιωμάτων μας. Αναζήτηση δικηγόρου που θα μας ενημερώσει για τα διαδικαστικά στην επόμενη συνάντηση. Καλό είναι να συζητήσουμε και το καταστατικό.

15. Επόμενη συνάντηση (εκτός απροόπτου): 25/01/2009, 17:30, στα γραφεία του Σωματείου Υπαλλήλων Βιβλίου και Χάρτου, Λόντου 6, Εξάρχεια

Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου 2008

πρωτοβουλία μεταφραστών-επιμελητών

Πόσοι άνθρωποι εργάζονται σήμερα στο χώρο της μετάφρασης και της επιμέλειας στην Ελλάδα; Πόσοι από αυτούς καταφέρνουν να ζήσουν από αυτό το επάγγελμα; Πόσοι ζουν αξιοπρεπώς για το διάστημα που το ασκούν; Πόσα βιβλία μεταφράζονται και υπό ποιες συνθήκες; Πόσο καλά γνωρίζονται μεταξύ τους ο μεταφραστής κι ο επιμελητής μιας έκδοσης; Είναι συνεργάτες ή αντίπαλοι; Αν οι απαντήσεις σε κάποια από αυτά τα ερωτήματα σχηματίζουν μια εικόνα κάπως δυσοίωνη, τι μπορούμε να κάνουμε;

Επειδή ανήκουμε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στις παραπάνω κατηγορίες, επειδή στην καθημερινότητά μας αντιμετωπίζουμε συχνά τα προβλήματα που αναφέρονται ή υπονοούνται στις ερωτήσεις αυτές, επειδή συχνά μας απασχόλησαν, αλλά πάντα βρισκόμασταν μόνοι απέναντί τους, αποφασίσαμε να συναντηθούμε, για να καταφέρουμε να κάνουμε κάτι όλοι μαζί.

Η (Πρωτοβουλία Μεταφραστών Επιμελητών) είναι ένας συλλογικός φορέας επαγγελματιών μεταφραστών και επιμελητών που εργάζονται στο χώρο των εκδόσεων. Από τη φύση της δουλειάς μας εργαζόμαστε συνήθως μόνοι, όπως μόνοι διαχειριζόμαστε τις σχέσεις μας με τους εκάστοτε εργοδότες μας. Η αρχική μας λοιπόν επιθυμία ήταν να μπορέσουμε να συναντηθούμε με άλλους συναδέλφους και να συζητήσουμε, να θέσουμε τα προβλήματά μας, να δούμε αν είναι κοινά, να σκεφτούμε πιθανές λύσεις, να προβληματιστούμε γενικότερα πάνω στις συνθήκες της δουλειάς μας.


Μετά τις αρχικές μας συναντήσεις, μπορούμε πλέον να πούμε από κοινού τα εξής:

Πόσο είπες τη σελίδα;
Μετάφραση και επιμέλεια παραμένουν εξαιρετικά κακοπληρωμένες δουλειές. Η αναντιστοιχία ανάμεσα στις απαιτήσεις της δουλειάς, τη σημασία της και τις απολαβές της είναι τόσο κραυγαλέα ώστε να μην είναι λίγοι εκείνοι που σύντομα αναγκάζονται να αλλάξουν επάγγελμα. Για εμάς το αίτημα είναι να ζούμε από τη δουλειά μας. Η καθιέρωση μιας ελάχιστης τιμής ανά σελίδα είναι απαραίτητος στόχος.

Και όταν λες σελίδα…
Δεκαεξασέλιδο, σελίδα, λέξη, χαρακτήρας, του πρωτοτύπου, της μετάφρασης… Θα ήταν μάλλον χρήσιμο για όλους να καθιερωθεί επιτέλους ένας σταθερός τρόπος μέτρησης της εργασίας, μια πρότυπη σελίδα. Επί αυτής και η ελάχιστη αμοιβή.

Πληρωμές το άλλο τρίμηνο
Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές είναι μάλλον ο κανόνας παρά η εξαίρεση. Ζήτημα στοιχειώδες, που θα έπρεπε να προβλέπεται από το συμβόλαιο με τον εργοδότη. Δεν δουλεύουμε από χόμπι αλλά για βιοπορισμό και το αντίτιμο της δουλειάς μας πρέπει να καταβάλλεται εδώ και τώρα.

Συμβόλαια
Η υπογραφή συμφωνητικού όπου αναφέρονται οι όροι της συνεργασίας (αμοιβή, προθεσμίες, άλλες ρήτρες) δεν είναι θέμα εμπιστοσύνης μεταξύ των συμβαλλομένων, είναι ζήτημα τυπικής επαγγελματικής πρακτικής, που εξασφαλίζει και τις δύο πλευρές. Η κατάρτιση ενός πρότυπου συμβολαίου, ή η συγκέντρωση των βασικών όρων που θα πρέπει να περιλαμβάνονται σε αυτό είναι ένας σημαντικός στόχος.

Μα εγώ άλλα είχα γράψει…
Η συνεργασία μεταξύ μεταφραστή και επιμελητή είναι σπάνιο φαινόμενο. Ο ένας ξοδεύει μήνες ενδελεχούς δουλειάς πάνω σε ένα κείμενο, ο άλλος καλείται να το διορθώσει, χωρίς να έχει πρόσβαση σε αυτή τη δουλειά. Η συνεργασία θα βοηθούσε τον επιμελητή και θα διασφάλιζε το σεβασμό στο έργο του μεταφραστή και τα δικαιώματα επάνω στη δουλειά του. Επιπλέον θα έδινε σίγουρα πολύ καλύτερα αποτελέσματα. Και θα χρειαστεί να επιβάλουμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας ως συνεργάτες.

Ρέει το κείμενο;
Μεταφραστές και επιμελητές είναι κατά κανόνα σχεδόν αόρατοι. Στις λίγες κριτικές βιβλίου όπου υπάρχει κάποια αναφορά στη μετάφραση, αυτή περιορίζεται συνήθως σε κοινοτοπίες –όπως ο τίτλος της παραγράφου– ή σε εντοπισμό συγκεκριμένων σφαλμάτων, πρακτική εξαιρετικά αμφίβολη για τη συνολική εκτίμηση μιας μετάφρασης. Όσο για τους επιμελητές –που η δουλειά τους είναι εκ φύσεως λιγότερο εμφανής– ούτε λόγος. Το να βγάλουμε τη δουλειά μας από την αφάνεια σημαίνει καλύτερη δουλειά, καλύτερους αναγνώστες, καλύτερα βιβλία.

Πρωτοβουλία όχι συντεχνία
Γιατί όμως μία ακόμα συλλογικότητα στον κλάδο; Πρώτον γιατί εδώ βρίσκονται μαζί μεταφραστές και επιμελητές. Δεύτερον λόγω του χαρακτήρα των υπόλοιπων. Απ’ ό,τι έχουμε δει ως τώρα, βασικό μέλημα των συλλόγων, ενώσεων, εταιρειών και λοιπών ομάδων που υπάρχουν είναι η οριοθέτηση του επαγγέλματος, η προσπάθεια να καθορίσουν οι ίδιοι ποιος δικαιούται ή δεν δικαιούται να το ασκεί. Σκοπός μιας συλλογικής οργάνωσης εργαζομένων δεν μπορεί να είναι ο έλεγχος και ο αποκλεισμός οσων δεν είναι αρκετά «καλοί», αλλά η ανάδειξη των κοινών προβλημάτων και η διεκδίκηση καλυτερων όρων εργασίας για όλους, η εύρεση τρόπων ενότητας και συσπείρωσης όσων εργάζονται ή επιθυμούν να εργαστούν σ' αυτό τον κλάδο.

Τέλος, είναι προφανές ότι τα ερωτήματα αυτά αφορούν κυρίως όσους εργάζονται στο χώρο των εκδόσεων. Ο λόγος για τον οποίο περιοριζόμαστε στο χώρο αυτό είναι συμπτωματικός. Έτυχε όλοι μας να απασχολούμαστε κυρίως εκεί. Όμως, η μετάφραση-επιμέλεια είναι ένας πολύ ευρύτερος τομέας, που περιλαμβάνει τον ημερήσιο και περιοδικό τύπο, τεχνικά κείμενα, τον υποτιτλισμό ή και τη διερμηνεία. Ίσως λοιπόν να ήταν εφικτή και μία ευρύτερη επικοινωνία του κλάδου και σίγουρα θα ήταν καλοδεχούμενη.

Αν λοιπόν πονάει ο αυχένας σας, αν στον ύπνο σας ακούτε το τσίκι τσίκι του πληκτρολογίου, αν ξυπνάτε μέσα στη νύχτα επειδή ξαφνικά σας ήρθε η σωστή λέξη, αν δουλεύετε με δυο ζακέτες, αν έχετε κρύα πόδια, αν διαβάζετε βιβλία με κόκκινο στυλό στο χέρι, αν τα μάτια σας μονίμως τσούζουν, αν πίνετε καφέ μετά τις 9 το βράδυ, αν κάνετε find στο σπίτι για να βρείτε τα κλειδιά σας, έχουμε μάλλον αρκετά πράγματα να συζητήσουμε.